skip to main |
skip to sidebar
1. Trời đất mù mù và không gian thì hơi lạnh lẽo. Lặng lẽ nữa. Tôi nghĩ đến những bài thơ của Lưu Quang Vũ khi đọc những entry cuả bè bạn. Một tình cảnh trớ trêu. Nhiệt tình và sự nhạy cảm trong bạn đã an ủi bạn, khiến bạn thấy mình như có cả một bảng màu vẽ trên tay. Trong thảng thốt bạn đã vẽ lên 1 mảng màu đẹp. Nhưng bạn bối rối với "bức tranh" vẽ dở. Bạn biết trước ngay cả cái tình huống đi lại loăng quang rồi rốt cuộc phán 1 câu "chán bỏ xừ" luôn thể. Bạn đang bắt đầu chán nản cả việc hình dung ra những đám màu ngẫu nhĩ rối rắm và rộng mở cho mọi liên tưởng trên toan...Tại sao lại thế? Có khi là tại những dự phóng quá quả cảm.
2. Không còn nhớ được lần đầu đọc thơ LQV là vì sao hay do đâu nữa. Lúc đó khoảng 20 tuổi và chưa hề nghe gì đến LQV như 1 nhà thơ cả. Có thể là 1 lần trong 1 nhà sách nào đó, lật giở và tình cờ nghe cái gì đó vang vọng. Mình thường quyết định rất nhanh việc mua hay không một cuốn sách sau khi đọc 1 vài dòng ngẫu nhiên. Có cái gì đó như là thần thái, khí chất của câu chữ vậy. Đồng nhất việc sống với biểu hiện của nó nên mình thường ngoan cố không đọc những khí chất thiếu sự thành thực bao dung và tự phản tỉnh.
Sau này mới biết rất nhiều người trẻ cùng thích 1 cách kín đáo thơ LQV. Có lẽ đó là hình ảnh của độ tuổi từ 20 đến trên 30 thì phải. Sau đó thơ LQV thay đổi, và tâm tình độc giả cũng thay đổi nhiều. Và có thể, thế mới là phải.
Câu hỏi mình muốn nghĩ đến là do đâu thơ LQV lại đi vào lòng nhiều người đến vậy, cho dù họ có nhiều khi chính kiến rất khác nhau? Cái ý nghĩ đầu tiên thoáng qua là bắt nguồn từ cái phông văn hoá của 1 thời kỳ. Tức là có lẽ với những bạn miền Nam sẽ khác chăng. Trong thơ LQV sử dụng rất nhiều hình ảnh của 1 thời kỳ VH của miền Bắc trước 75. Ví dụ như bài thơ ngẫu nhiên này:
Bài hát trong một cuốn phim cũ Thức dậy giữa đêm dài Thằng người bé nhỏ Đứng trước mịt mùng sóng vỗ "Ta là ai Ta đến làm gì ?" Đội mũ phớt rộng vành Áo vét-tông kiểu đầu thế kỷ Anh hề xiếc đã già Không làm ai cười nữa Lũ trẻ ngồi xem Lầm lì cau có. "Ta đến làm gì ta sẽ đi tới đâu ?" Các sinh viên bàn cãi nhau Về ý nghĩa của tồn tại Em ngồi im lặng Cô đơn với chính mình. Tập an-bom em bỏ quên Hê-minh-uây đeo súng săn Chân dung Bô-voa ngày trẻ Cuốn sách viết từ thế chiến thứ hai Mọi chuyện quẩn quanh vẫn thế Điều chủ yếu chưa tìm ra Anh là gì của em Con người là gì đối với nhau ? Bài hát trong một cuốn phim cũ Khi dãy phố lên đèn Làm cô thợ khâu buồn phát khóc Ước chi mọi việc giản đơn Như bó tầm xuân vừa mới hái Vị thần lo âu vị thần khắc khoải Đứng bên linh cữu Phao-stơ Từ thuở con người trong hang động bước ra Mặt nhân sư nói gì Chưa cách nào hiểu được. Sóng khổ đau đã tạc hình em Anh yêu ngọn lửa đó Bài hát trong một cuốn phim cũ Như những con đom đóm Thức dậy giữa đêm dài.
Như mình chẳng hạn, thậm chí ít khi thuộc 1 bài thơ nào của LQV 1 cách hoàn chỉnh. Chỉ đơn giản là cảm giác thân thiết khi mở 1 trang giấy bắt gặp những hình ảnh gợi những liên tưởng xa xưa và rộng mở. Nhiều khi là từ thơ ấu vọng về-từ thơ ấu mọi thứ đều thật thân thương và đáng mến. Tất cả các khung hình chồng xếp như tranh xé dán, đi mải miết trong 1 nhịp điệu của sự mê đắm-như ai đó từng nhận xét về thơ LQV. Sự mê đắm của tuổi trẻ, khao khát đốt hết nhiệt huyết cho những ước vọng vừa mơ hồ vừa kỳ cùng hùng vĩ u uẩn.
Nhưng điều quan trọng nhất, theo mình, chính là từ tâm thế của những trang thơ. Những bài thơ không được sáng tác. Chúng là tiếng vọng của những lần độc thoại với chính mình của một người trẻ đang âm thầm gắng gượng vượt qua một cái gì đó mơ hồ thấp thoáng như là bản ngã của họ. 1 sự tự vấn đi vào bên trong. Không phải chối bỏ nhưng lại phải bắt đầu từ sự chối bỏ- chối bỏ những gì đã luôn là sự mê đắm của tuổi trẻ-để tự nhìn được lại mình. (Lủng củng quá-mình cũng viết cho mình thôi :).
Sao tôi lại muốn em tin
Khi chính tôi chẳng tin ai cả
Đấy không phải là về việc tin ai, mà là về sự hoài nghi. Sự hoài nghi có trước niềm tin trong ngữ cảnh này.
Chính từ tâm thế này mà những dòng thơ đã có được đồng thời cả 2 điều: mặt này là sự thành thực trộn lẫn trong khát vọng sống mê đắm mãnh liệt của tuổi trẻ nhiều khi mong manh nhạy cảm và mặt kia là niềm tin kỳ cùng vào tiềm tàng nhân tính trong bản thân đang xao động sâu sắc cùng sự hoài nghi của 1 ý chí hùng liệt vào chính mình và vào con người.
Cuối cùng, chính sự tiết chế đã khiến những bài thơ không bị biến thành mê cung của những ảo giác hay thành những huênh hoang vô lối-cho dù đôi khi chúng ta có thể gặp những câu thơ hoành tráng, nhưng chúng ta sẽ nhanh chóng mỉm cười và đi tiếp cùng dòng liên tưởng miên man của cảm xúc.
3. Tôi bắt gặp trong cách giải những bài toán đại số sự tương đồng với cách để nhìn sự đa nghĩa, mơ hồ và bấp bênh của cuộc sống. Nguyên tắc thật đơn giản: hãy để đầu óc rộng mở và xem xét tất cả các yếu tố. Cái gì chưa biết thì tạm gọi cho nó 1 cái tên. Xem xét và thiết lập mọi mối quan hệ, mọi tương quan. Và sau đó hãy tư duy thật chặt chẽ và toàn thể.
Không phải bài toàn nào cũng có thể tìm ra lời giải, cho dù là vô nghiệm. Hay gặp nhất là số ẩn số nhiều hơn số phương trình. Cái chúng ta có được chỉ là những góc nhìn mới mẻ hơn của các tương quan.
Vừa xem 1 đoạn phim có câu nói này hay phết "Có 2 sự ngu ngốc lớn lao: của con người và của vũ trụ. Nhưng chỉ vũ trụ là vô hạn."
Hihi
P/s: Cập nhật thêm phần minh hoạ của bạn Nguyen Trang, đổi cái ảnh trên cho phù hợp với tinh thần bất uý của nhân vật :D
Khi xưa ta bé có bô Bây giờ ta lớn tô hô cóc cần Khi xưa ta bé ngại ngần Bây giờ ta cứ phong trần giữa sông.
Ảnh từ blog của bác Na Sơn. Rất thích hợp minh hoạ cho những tin đồn râm ran trên báo mạng sáng nay. NETLIFE
Hì hì, viết tí cho nó đỡ vắng vẻ với lại thích cái ảnh chứ tớ không câu pageview đâu :P
Đi ngủ thôi!
" width="300">
1.
Bà ngồi bà rung đùi
Ông ngồi ông rung chân
Ba mươi chiến sỹ Hồng quân
Đến đây bóp chân cho bà...
Mấy câu hát xuyên tạc này có từ thời...các chiến sỹ Hồng quân còn bóp chân cho bà. Mình bé tí đã biết mấy bài này rồi. Còn nhiều bài khác như:
Bà bế cháu xuống bếp ăn vụng tép
Ối giời ôi râu tép nó đâm vào môi tôi
:D nhưng chủ đề hôm nay không phải là nói về các bài hát xuyên tạc, mặc dù nó rất đáng được quan tâm. Cũng tựa như các bài hát đồng dao của trẻ con, rõ ràng người ta (ít nhất là ở Việt nam ta) có 1 sự khoái chí ngầm khi sử dụng sự liên tưởng liên thiên tự do tuỳ tiện dựa vào âm điệu và những ý nghĩa trái khoáy như vậy. Tức là dùng phân tâm học mà bàn thì có khối chuyện vui đây. Nhưng phân tâm học hôm nay tự nhiên chú ý vào việc khác: đấy là phân tâm học đang ngồi chờ ngoài hành lang bệnh viện nọ cùng mọi người tự nhiên phân tâm học để ý thấy hầu như tất cả đều đang rung đùi, rung chân. Thế là bật ra câu hỏi "Tại sao chúng ta lại hay rung đùi như vậy". Đầu tiên khảo sát thực tế thì những lúc người ta rung đùi rung chân thường là những lúc kiều như đang sốt ruột, đang vơ vẩn không có việc gì cụ thể để làm. Mình xếp nó cùng rọ với việc nhâm nhi chén nước chè hay là rít điều thuốc-và quả tình căn bản các chú nhà ta cũng thường ngồi kiểu "gà bậu" (thuật ngữ này hình như xuất xứ từ ga Nam Định nổi danh 1 thời) vừa xuýt xoa chén nước chè nóng vừa bập bập điếu thuốc lá và...rung đùi rung chân. Tức là 1 kiểu làm bận tâm trí khi không có gì để bận tâm. Tức là chúng ta không thể ngồi yên thanh thản được, phải nghĩ ra trò này trò kia cho cơ thể bận rộn-1 sự tán tâm vô thức. Tuy nhiên rung đùi rung chân thì nó độc đáo hơn mấy cái kia là nó phổ biến cho đủ mọi giới và tính nhịp điệu cao hơn hẳn. Cứ thử đang rung đùi rung chân tự nhiên nhớ ra xong cố tình rung xem-rung lung tung ngay! Và hễ tâm trí có chuyện để làm thì chân sẽ hết rung. Kết luận: nếu bạn thấy 1 đám đông đang xuýt xoa tán gẫu và rung đùi rung chân tận mạng thì tốt nhất đừng xán vào nếu bạn không muốn làm 1 trong 30 chiến sỹ Hồng quân.
2. Bài này tiếp nối bài "ngơ ngơ" - phen này mình quyết tâm giành danh hiệu "nhà vỉa hè học" hay còn gọi là "ngơ ngơ tiên sinh".
3. Mình có 1 blog chuyên viết những chuyện vui vẻ tào phào thế này. Tớ hứa bạn nào chăm comment cho tớ tớ sẽ bonus mời vào trỏng tán chuyện-đảm bảo khỏi mất tiền mua báo Tuổi Trẻ Cười mà vẫn tăng tuổi thọ như thường :))
Những cái tên địa danh nói lên được nhiều điều. Các bạn biết được bao nhiêu trong số những danh từ chỉ các loại ruộng lúa sau :)
- Rộc (dộc): ruộng hẹp giữa 2 khu đất cao.
- Hủng: ruộng lúa hẹp và sâu.
- Giếng: ruộng rất sâu
- Vực: ruộng sâu nằm cạnh bờ vực (vực này không phải vực thẳm đâu nhá)
- Hóc: ruộng hẹp nằm ở 1 góc hẻo lánh
- Vũng: ruộng ngập nước thường xuyên
- Dệ, bến: ruộng nằm sát sông
Vỉa hè. Sáng nay đưa mẹ cháu đi ăn sáng rồi ngồi uống cafe vỉa hè. Thần ra 1 lúc thì bố cháu muốn nói, vừa nói vừa nghĩ về cái sự việc tại sao dân ta lại thích ngồi cafe vỉa hè. Bây giờ mẹ con cháu đang ngủ trưa nên bố cháu ghi lại đây.
Tại sao người ta lại thích ngồi ở vỉa hè hơn là vào trong nhà, nhìn chung? Nhớ mấy cậu Lào tâm sự hồi mới sang Vn rất ngạc nhiên khi người Vn ngồi ở vỉa hè nhiều như thế. Châu Âu cũng có cái kiểu này nhưng không giống Vn ta. Bây giờ trước khi suy luận thì đầu tiên phải khảo sát qua hiện trạng đã. Người ta đã ngồi ở vỉa hè như thế nào?
Thường thì người ta nếu đi với bạn sẽ luyên thuyên đủ chuyện, nhưng cộng dồn đại đa số lại thì có vẻ người ta thường...nghệt ra, vô định, mơ màng. Nói chung trông hơi ngố. 1 chú Hàn quốc có thắc mắc "Sao người trẻ Vn rỗi rãi thế, không chịu làm việc gì cả." Ừa, chúng ông có hùng hục cùng cục như chúng mày đâu. Bọn cục thường sến. Thằng ác chính ra là thằng hèn nhát. Đại để theo các nhà phân tâm học thì thế, nhưng không phải chuyện hôm nay.
Người ta nghệt ra được vì người ta cảm thấy yên tâm với môi trường xung quanh. 1 sự an toàn, thoải mái. Không gian trong nhà khép kín quá, định dạng người ta rõ quá nên người ta không thích. Ở vỉa hè họ tìm thấy 1 sự lưỡng lự nước đôi lý tưởng: 1 kiểu không gian mở espace ouvert. Người ta có cái hậu cảnh nền là không gian trong kia để dựa lưng, có vài người đồng cảm làm 1 cộng đồng và người ta nắm trong tầm mắt sự chuyển động của cuộc sống dưới đường. 1 sự cô đơn tương đối: anh vừa vẫn là anh yên ổn, ấm áp như hồi còn là bào thai trong lòng mẹ, anh lại vừa cảm thấy mình vẫn giữ được liên lạc với dòng đời ngoài kia-con người ta sợ nhất là sự lạc lõng, ra ngoài tiến trình, ở bên lề xã hội. Thật hóm hỉnh: anh không muốn ra bên lề xã hội nên anh ghé vào lề đường nhìn xã hội. Đôi khi anh đọc báo.
Câu hỏi tiếp theo sẽ là: vậy tại sao chỉ VN mới có việc này (đấy là giả định thế chứ tớ tin còn vài nước khác cũng thế). Có 2 ý.
Thứ nhất là nó phù hợp với tâm tư văn hoá người việt nông nghiệp ta. Vừa duy trì được cái cảm thức gắn bó với cộng đồng nhỏ, với ngôi nhà vừa giữ được cái đặc tính bán cởi mở của 1 xứ ngã ba đường văn hoá trên bán đảo Đông Dương.
Thứ 2 nó liên quan đến những nguyên do khởi đầu có gắn cụ thể với lịch sử tiến trình đô thị hoá của Hà nội. Khi nào người ta bắt đầu ở vỉa hè? Từ khi có vỉa hè, tức là cùng với sự hình thành và phát triển của khu 36 phố phường. Sự hình thành không gian các căn nhà ống kéo dài đa chức năng: bên ngoài là thương mại, bên trong sản xuất, trong nữa là để ở đã tạo điều kiện hình thành nên chức năng hỗn hợp năng động của không gian đường phố đô thị. Gian bán hàng mặt phố là 1 kiểu không gian bán công cộng: sở hữu tư nhưng chiếm dụng lại do nhiều người khai thác trong ngày. Đồng thời tồn tại quá trình tư dụng hoá không gian công. Cái thói đấy của dân ta thì từ lâu rồi "Thằng Tây nó tiến thì mình lại lùi". Lại nhớ chuyện bà ngoại kể ngày xưa đi thái thịt chia cỗ cho làng ngoài đình, người ta thường dùng 1 cái hũ sành úp ngược để bên cạnh dùng gại dao thái thịt. Thực ra để thỉnh thoảng cho trộm 1 miếng vào trong :)
Thì rồi thằng Tây nó sang thì ta mới có cafe để uống và vỉa hè để dùng. Người Pháp quy hoạch khu phố cổ và tạo quỹ đất để làm vỉa hè. Chứ trước kia chúng ta đi lại nhung nhăng giữa đường chứ thèm vào vỉa hè à? Đường ta rộng thênh thang ta bước. Đường ta ta đi mà. Lúc này thì cái văn hoá giao tiếp cộng đồng đa năng và sôi động trên các tuyến phố đã phát triển lắm rồi. Vỉa hè thành nơi hàng phố giao tiếp với khách và giao tiếp với nhau. Khu 36 phố phường trước đây hình thành trên cơ sở mỗi phường là 1 kiểu làng phát triển 2 bên đường với 2 cái cổng 2 đầu, ngày mở tối đóng. Nên khi các căn nhà ống phát triển và lấp đầy các lô đất thì đường phố là không gian giao tiếp chính.
Cũng lưu lại 1 chuyện khá hay về quản lý ĐT của người Pháp: họ mở đường nhưng không giải toả nhiều. Thay vào đó họ quản lý XD rất chặt, hễ muốn Xd cải tạo thì mời anh tự động lùi lại vài thước. Thế là đường rộng dần ra theo thời gian, thêm vỉa hè mà vẫn nhấp nhô, tự phát sinh động như ngày nào.
Và chúng ta thì mang trong mình 1 nền văn hoá vỉa hè ngơ ngơ :)
