Entry for August 14, 2007

Người chuyên nghiệp là người thấy công việc mình đang làm là trung tâm của đời mình, ít nhất là trong lúc mình làm nó.

- Điều này giống 1 ước vọng hơn là 1 nhận xét :(

- Con người sinh ra là đi ra từ một tình trạng cố định, cố định như những bản năng, để đi vào tình trạng bất định, bất quyết và mở rộng.

> Chỉ có sự xác thực nằm trong quá khứ - và chỉ có cái chết mới là sự xác thực ở trong tương lai.

- Bi kịch của chúng ta là ở chỗ chúng ta luôn thấy mình bơ phờ lạc lõng trong 1 thế giới vô thường huyễn hoá.


Mấy ý về lịch sử:

- Chúng ta đọc ĐVSK là của Ngô Sỹ Liên. NSL dùng nguồn từ Lê Văn Hưu đời Trần. LVH dùng nguồn nào với quan điểm gì thì chịu. Sử về đời Lý chắc chắn có kiểm duyệt. Trước nữa và hơn nữa thì không biết!

- Đinh Bộ Lĩnh làm vua 12 năm thì bị giết. Lê Hoàn 9 năm sau mới lên ngôi. Làm vua được 20 năm. Đỗ Thích là cháu đích tôn của Đỗ Cảnh Thạc - một xứ quân, nguyên là danh tướng của Ngô Vương Quyền.

Hoàng Sa, Trường Sa

Những tư liệu lưu trữ quan trọng về Hoàng Sa và Trường Sa

Một số tư liệu quý về quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa

Biểu dương tinh thần dân tộc cái. Gì thì gì, việc nào ra việc nấy chứ nhỉ?
------------

Trung Hoa




Gió bấc thổi từ phía xa
Bên kia núi cao sừng sững
Trung Hoa.

Trung Hoa của tuổi thơ
Tiếng ngựa hí đêm khuya
Đoàn xe Chiến Quốc đi trong tuyết
Não bạt thanh la xủng xoẻng
Dữ tợn mà sầu thương.

Bờ sông trắng hoa dương
Chia ly buồn đứt ruột
Dậm chân hát mà từ biệt
Đường thì vằng vặc…

Ào ạt Hoàng Hà
Quán núi đêm hàn rượu nóng
Vạt áo xanh giang hồ
Những mắt xếch Võ Tòng
Những đầm sâu Thuỷ Hử
Ngời đi như nước đông trong cỏ
Sáng suốt mà tối tăm
Uyên thâm mà nhẹ dạ
Tin ngay mọi đIều, dám làm tất cả
Cái người Tàu kỳ lạ
Ngồi dầm củ cải giữa đêm khuya…

Lòng kiên nhẫn của người
Trải ra trên mặt đất
ở bất cứ nơi nào có khói
Trung Hoa
Nét bút vờn như cánh hạc vút qua
Lóng lánh tay ngà rượu đỏ
Bể thịt rừng xương Kiệt Trụ
Những hôn quân bạo chúa
Những hoàng hậu hồ tinh
Những anh gàn và những triết nhân
Hái rau vi, mơ giấc bướm
Trung Hoa Tây Thi, Trung Hoa Lý Bạch.


Trung Hoa đói rách
Xác người chết trận trắng xương phơi
Trung Hoa tuổi thơ tôi
Đâu phải chỉ bầy ngựa dữ
Đêm lửa đuốc Chi Lăng
Gò Đống Đa vùi xác vạn quân Thanh
Nhng Mã Viện, Liễu Thăng, Sầm Nghi Đống…
Không ngăn nổi lòng tôI yêu bác Võ Tòng
Cố cung xa bao đảo lộn kinh hoàng
Như sóng xanh không ngừng một phút
Dưới liễu xanh, lũ quỉ đổi thay màu
Trong chiêng trống, tiếng loa gào thét
Chín trăm triệu người ồn ào mà nín lặng
Trung Hoa muốn gì
Nhân dân đi về đâu?

Đêm nay
Trang sách tuổi thơ đưa tôi gặp lại
Gian nhà nhở ven thành
Vách lủng lẳng cỏ khô, lá thuốc
Một người đầu trọc
áo bông đen khuy vải cũ sờn
Một người không râu lừng lững ngồi im
Giữa hũ lọ, mực tàu, chăn rách
Chồng sách dầy, đĩa đèn dầu leo lắt
Tuyết rơi trắng xoá ngoài thềm
Ông Tư Mã Thiên
Một mình ngồi thức
Ông Tư Mã Thiên mắt nhìn sáng quắc
Hiểu đời hiểu nước hiểu dân mình
Một ông Tư Mã Thiên
Ngàn ông Tư Mã Thiên
Muôn ngòi bút uy nghiêm
Đang ghi sâu mọi việc
“Hồn bạo chúa nghiến răng trong bụi cát
Mọi ngai vàng, theo lửa hoá tro than…”

Trung Hoa khổng lồ, Trung Hoa đau thương
Mai tan hết mây mù mưa xám
Trung Hoa Võ Tòng Trung Hoa Lý Bạch
Lại là Trung Hoa từ tuổi nhỏ ta yêu…



LQV
----------
"Đọc xong đoạn sử này, độc giả sẽ thấy, cách đây ngót nghìn năm, cha ông ta đã đủ tài năng, nghị lực để gây dựng, tổ chức và giữ gìn khoảnh đất gốc cội của Tổ quốc ta ngày nay; độc giả sẽ nhận thấy huyết quản của chiến sỹ bây giờ vẫn chan hoà máu nóng tổ tiên, máu nóng mà không lẽ có người không mang một giọt. Dẫu trong nhất thời, có kẻ lỡ lầm làm hại nước, hoặc con dân một nước có ý tưởng dị đồng, trước nạn bại vong, giọt máu ấy cũng đủ gây nên chí quật cường, lòng tương ái.



Vẫn biết sống về tương lai; nhưng dĩ vãng là gương nên ngắm lại.



Vẫn biết tương lai là thế giới đại đồng; nhưng trước lúc ấy, nước mình phải là một nước thật.



Vẫn biết chớ vin vào phân tranh đời trước mà gây oán thù đời sau, nhưng biết rõ sự tranh đấu thời xưa, sẽ làm cho các nước càng kính nể nhau thêm, và mới hiểu vì sao mà phải cộng tác ngang hàng."

Hoàng Xuân Hãn - Tựa "LÝ THƯỜNG KIỆT - Lịch sử ngoại giao và tông giáo triều LÝ"

---------------

Nếu như theo cái tin này thì kể ra tranh chấp cũng sẽ sớm căng thẳng thôi. Độ đâu chục năm chứ mấy.

2 cuộc khủng hoảng - 0 câu trả lời

Mà không biết có liên quan gì đến cái này không mà lại có 2 bài trên. Cũng chả thấy các báo khác đả động gì cả. Không khéo 1, 2 ngày link lại biến mất ấy chứ.

http://vietnamnet.vn/chinhtri/2007/07/717472/

Trên giá sách. Lịch sử.

Có lần cậu bạn muốn hỏi về sách tìm hiểu về lịch sử. Mình hứa lâu rồi, hôm nay điểm qua số sách đang có nhân dịp lập thư mục cũng để giới thiệu luôn.


---------------------

Lịch sử:

1. Sử Việt Nam:

Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Ngô Sỹ Liên, Nxb VHTT, 2004

Việt Sử Lược, Trần Quốc Vượng dịch, NXB Thuận Hoá

Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim, Tân Việt xuất bản, 1954

Lịch sử Việt Nam, Đào Duy Anh, Nxb VHTT, 2002

Vân Đài Loại Ngữ, Lê Quý Đôn, Nxb VHTT, 2006

Binh Thư Yếu Lược, Trần Hưng Đạo, Nxb CAND

Lý Thường Kiệt, Lịch sử Ngoại giao và Tông giáo triều Lý, Hoàng Xuân Hãn, Nxb QĐND

Cuộc kháng chiến chống xâm lược Nguyên Mông thế kỷ XIII, Hà Văn Tấn&Phạm Thị Tâm, Nxb QĐND

Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất, Trần Bá Chí, Nxb QĐND, 2003

An-Tĩnh Cổ Lục (Le vieux An-Tĩnh), Hippolyte le Breton, Nguyễn Đình Khang&Nguyễn Văn Phú dịch, Nxb Nghệ An & TT VH ngôn ngữ Đông Tây, 2005

Đến với lịch sử văn hoá Việt Nam, Hà Văn Tấn, Nxb Hội Nhà Văn

Đông Kinh Nghĩa Thục, Nxb VHTT,2002

Toàn tập về Trần Nhân Tông, Lê Mạnh Thát, Nxb TP HCM, 2000

Nghiên cứu về Thiền Uyển Tập Anh, Lê Mạnh Thát, Nxb TP HCM, 1999

Nhà Tây Sơn, Quách Tấn-Quách Giao, Nxb Trẻ, 2000

Đời sống cung đình triều Nguyễn, Tôn Thất Bình, Nxb Thuận Hoá, 1993

Thực chất của "Đối Thoại Sử Học", Nhiều tg, Nxb Thế Giới, 2000

Định Quốc Công Nguyễn Bặc, Hoài Việt, Nxb Văn Nghệ Tp HCM, 1999

Quần Anh, Dấu xưa mở đất, Trần Xuân Mậu, Hội VHNT Nam Định, 2002

Tuyên ngôn độc lập năm 1945 và các hiến pháp VN, Nxb CTQG, 2005

2. Thế giới:

Sử Ký, Tư Mã Thiên, Phan Ngọc dịch, Nxb Văn Học, 2003

Chiến Quốc Sách, Giản Chi & Nguyễn Hiến Lê, Nxb Văn Học

Sử Trung Quốc, Nguyễn Hiến Lê, Nxb TH TP HCM, 2006

Lịch Sử Thế Giới, Nguyễn Hiến Lê, Thiên Giang, Nxb Văn Hoá TT, 1998

Lịch sử văn minh phương Đông, Will Durant, Nguyễn Hiến Lê dịch, Nxb VHTT, 2004

Những cuộc đời song hành, Plutarque, Cao Việt Dũng, Vũ Thọ, Nxb Tri Thức, 2005

Bài học Lịch sử, Will Durant&Ariel, Nguyễn Hiến Lê dịch, Nxb Tổng hợp TP HCM

Các nhân vật lịch sử cận đại Ấn Độ, Lê Vinh Quốc (chủ biên), Ngô Minh Oanh, Nxb GD, 2002

Bộ sách: Đối thoại với các nền văn hoá:

- Trung Quốc, biên dịch Trần Huy Hoá, Nxb Trẻ, 2003

- Nhật Bản, Trần Huy Hoá, Nxb Trẻ, 2003

Lịch sử triết học Tây phương, Lê Tôn Nghiêm, Nxb TP HCM

Đại cương triết học TQ, Giản Chi, Nguyễn Hiến Lê, Nxb TN, 2004

Lịch sử tư tưởng TQ thời Trung Cổ, Hồ Thích, Cao Tự Thanh dịch, Nxb TP HCM, 2004

Lịch sử logic học thời Tiên Tần, Hồ Thích, Cao Tự Thanh dịch, Nxb TP HCM, 2004

Lịch sử triết học Ấn Độ, Kinh Văn các trường phái triết học Ấn Độ, Doãn Chính (chủ biên soạn, dịch), Nxb ĐHQG HN, 2003

Lịch sử tâm linh, Que sais-Je? Raymond Darricau, Bernard Peyrous, Nxb TG, 2006

Lịch sử nghệ thuật, Que sais-Je? Xavier Barral I Altet, Nxb TG, 2003

Các trường phái lịch sử, que sais-Je? Guy Thuillier, Jean Tulard, Nxb TG, 2002

Trong số trên thì ngoài các bộ chính sử đã kể còn vài bộ quan trọng của sử Việt nam là bộ An Nam chí lược của Lê Trắc, và sử thời Nguyễn như Đại Nam chính sử...có thể kể thêm Hoàng Lê Nhất Thống Chí của Ngô Gia Văn Phái. Theo tôi, đọc sử nghiệp dư thì chỉ cần nên biết Đại Việt Sử Ký và đọc thêm An Nam Chí Lược cùng Hoàng Lê Nhất Thống Chí. Đại Việt Sử Ký là chính sử mẫu mực. An Nam Chí Lược cho biết nhiều thông tin phong phú về địa dư, quan chế, phong tục...thời Trần mà vốn sử nước ta rất ít dự liệu do nạn đồng hoá thời thuộc Minh. Hoàng Lê Nhất Thống Chí có giá trị riêng. Thứ nhất vì nó có niên đại gần đây, có thể kiểm chứng được, không bị chìm lấp trong huyền thoại như các triều đại khác. Thứ 2, do nó có nhiều mô tả có thể tham khảo để đánh giá các bộ sử trước đó về nhiều mặt. Ví dụ như mô tả các trận đánh thời đó có nhiều chi tiết rất hay. Quân Lê Trịnh đuổi quân Mạc đến khu rừng ở Hồ Tây là đã thu quân, sang bên kia sông Cái là đã thành chiến tuyến. Mỗi trận đánh chém được vài chục thủ cấp cho thấy quy mô chiến trận thực sự ở VN thời đó. Các cuộc nổi loạn lẻ tẻ cho thấy khởi đầu của các cát cứ...Điều này rất có ích khi đọc những bộ sử khác có thói quen viết ước lệ kiểu chục vạn quân, mấy nghìn thủ cấp....

Các tác phẩm biên khảo khác thì đáng chú ý nhất là cuốn Lý Thường Kiệt của Hoàng Xuân Hãn. Các sử gia sau này như Hà Văn Tấn thường lấy ông làm mẫu mực, chuẩn thằng để học tập về thái độ, phương pháp và tinh thần viết sử. Cũng nên đọc bài viết của Hà Văn Tấn trong cuốn Đến với lịch sử văn hoá Việt Nam để biết sự phân tích về quan điểm viết sử trong sự so sánh giữa Lê Văn Hưu và Ngô Sỹ Liên.



An-Tĩnh cổ lục do tác giả nước ngoài viết là một dạng địa phương chí rất thú vị do phương pháp và cái nhìn của người nước ngoài. Ông có những quan điểm rất nhân văn và đầy tinh thần phương Đông như khi bình về Nguyễn Du.



Cuối cùng là cuốn sách mỏng Đông Kinh Nghĩa Thục của Nguyễn Hiến Lê. Ông là người có tâm đức chí khí của truyền thống Nho giáo xưa. Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục qua ngòi bút của ông trở nên sống động và có sức khích lệ lòng người khác hẳn với những mô tả phiến diện và sơ sài đầy thiên kiến (hay dụng ý tuyên truyền) trong sách lịch sử ở GD phổ thông. Tôi nhớ nhất câu chuyện về ông Lương Ngọc Quyến, con cụ Lương Văn Can, thục trưởng của ĐKNT. Ông LNQ bỏ nhà vượt biển sang Nhật, không tiền không quen biết, không biết tiếng, bày mưu vào ngủ giữa đồn cảnh sát như thế nào hồi trẻ. Rồi nằm trong ngục ở Thái Nguyên chỉ huy cuộc bạo động với Đội Cấn trong 5 ngày và chính ông yêu cầu Đội Cấn bắn vào ngực mình để không rơi vào tay quân Pháp. Cũng như câu chuyện về ông Tăng Bạt Hổ phiêu bạt sang tận Nhật, tham gia quân đội Nhật trong chiến tranh TG 1 đã khóc giữa triều đình Nhật trong tiệc mừng công mà mở ra phong trào Đông du. Sau này có câu chuyện gặp hổ giữa rừng mà thành tên Tăng Bạt Hổ. Một thời đại hào hùng. Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách.


Sử TQ thì nhất thiết nên đọc Sử Ký. Văn Sử Ký là mẫu mực của văn Tây Hán mà ngoài sự cảm nhận trực tiếp thì thật khó có thể mô tả trong vài dòng được. Bộ Lịch sử Thế giới của NHL và TG viết cho học sinh phổ thông từ những năm 1950 mà thấy buồn cho cái nền GD ngày nay. Bộ sử của Will Durant cũng rất nên xem vì tinh thần khoáng đạt và mới mẻ với người phương Đông trong truyền thống viết sử nói chung. Tập Bài học Lịch sử ký tên hai vợ chồng ông viết về cuối đời (ngoài 80), như lời ông NHL nhận xét: khi đã viết sử mấy chục năm thì dù không muốn ông cũng trở thành một hiền nhân, là một tập sách chứa đựng nhiều chiêm nghiệm hiền minh. Mới đầu thấy nhàm chán, nhạt nhoà. Càng ngẫm càng thấu đạt.

Những cuốn khác vừa đọc vừa chơi, cho thư thái, cho biết. Mấy cuốn như kiểu "Đối thoại này nọ..." đầy tiểu khí, đọc lướt cho biết sự đời. Lúc nào hợp với cái gì thì xem cái đấy.


Nhưng nếu người ta muốn đọc thực sự thì sau một giai đoạn nhất định sẽ nhất thiết vấp phải ranh giới của triết học. Đó là khi hiểu được bản chất sử ta đọc chỉ là ghi chép của một ai đó. Luôn luôn có sự lựa chọn và sắp xếp. Một cảm giác về một tiến trình. Có thực thế không??? Cuốn Các trường phái lịch sử trong bộ Que sais-je? là một ví dụ nhỏ cho khái niệm về vấn đề này. Chỉ cần quan sát hiện tượng viết lách của chính ta trước, trong và sau cái đang xảy đến là có thể thấy. Hiện tại luôn loạng choạng nghi ngẫu. Còn quá khứ luôn có một mạch tiềm tàng. Vì vậy hồi ức thường dễ chịu hơn là đối đầu với hiện tại hiện tiền. Nằm sâu sau vấn đề này phải chăng chính là bản năng sinh tồn luôn hướng tới cái tất định? Cần phải biết dè dặt khi định cho lịch sử một ý nghĩa. Không phải tự nhiên Bùi Giáng lại muốn phân biệt lịch sử với sử-lịch.

Dada

Viết theo phong cách "hậu hiện đại" tý cho nó hợp với hiện tình. Coi như cũng là điểm sách.

Lúc trưa xem một bộ phim trên HBO. Phim trung bình nhưng kịch bản có một ý tưởng hay: Một nhà báo trẻ, tài năng sau khi chụp được một tấm hình bằng chứng phạm tội nhận hối lộ của một thẩm phán; khi băng sang đường để gặp vợ trong ngày kỷ niệm hôn lễ (với một đứa con sắp chào đời) thì gặp tai nạn giao thông-"trên gọi đi"! Lên thiên đường do vài nhầm lẫn của các thiên thần nên đã quay xuống đầu thai mà chưa được xoá trí nhớ. Nghĩa là một lúc nào đó trong kiếp sau anh ta sẽ có thể nhớ ra kiếp trước của mình. Câu chuyện xoay quanh việc chàng trai gặp lại vợ và con gái của mình (ở kiếp trước) và bỗng nhiên anh ta nhớ lại mọi chuyện cũng như sự hiện diện của người bạn thân trước kia trong gia đình cũ của mình như một người bạn lớn thân thiết (với tình yêu thầm kín trước sự chung tình của người vợ bạn). Thắt nút của câu chuyện là khi người vợ vô cùng khó xử trước tình cảm của 2 người đàn ông cũng như sự lạc lõng của người tái sinh trong tình thế của 26 năm đã trôi qua với thân phận mới trẻ trung cũng như sự lúng túng với tình cảm của cô gái trẻ (con gái) với mình!!! Mở nút-không, cắt nút theo một phong cách có hơi hướng Hàn Quốc: người vợ nhận ra tình yêu hiện tại của mình dành cho người bạn lâu năm kia còn anh thanh niên sau một cú ngã và liều thuốc sửa sai của thiên thần đã quên hết mọi việc. Formated. Hai đôi đâu vào đấy!!!

Ngày trước khi đi làm việc ở Nga Sơn, Thanh Hóa đến khu động Từ Thức, được người dân chỉ cho bia đá trên sông Thần Phù, xem ngọn núi có hình ông già gần đó ngồi nhìn ra biển có con vượn già ở bên cạnh...Mình bất chợt nhận ra nỗi buồn của sự bất tử. Một tình huống không khác mấy với bộ phim trên.

Sổ tay: "Khổ ải của người bất tử: Tôi phải sống-sống mãi để nhìn những người yêu quý thân thiết tuần tự trôi băng ngang qua cuộc đời vô tận. Ký ức cũng vô tận - nó là nỗi kinh hoàng khổng lồ với tôi. Tuyệt vô hy vọng. Không có gì để lại hay sinh sôi cả từ bản thân này ngoại trừ sự trơ tráo của nó! Không còn sự háo hức của tuổi trẻ. Không còn sự tự tin của trung niên. Xa lạ với sự bình thản cam phận của tuổi già. Không có tuổi. Không gì cả. Quá mệt mỏi để sống và nhìn. Hoá đá cũng không được-tri giác cũng bất tử như số phận của tôi. Phải chăng sự xác quyết này mới chính thực là cái chết vĩ đại? Đây mới là bộ mặt khủng khiếp của tử thần?

Không thể dửng dưng như cây cỏ. Quá xa lạ với con người. Nguội lạnh còn có ấm nóng làm điểm tựa. Tôi tựa vào đâu? Vực sâu núi thẳm. Bể xanh nương dâu. Đại dương băng giá vạn năm... Chẳng gặp lại người xưa làm gì. Vô nghĩa đến bẽ bàng.

Trần gian này, trái đất này tôi đã đi đến tận cùng. Khủng khiếp! Khủng khiếp thay khi chỉ còn một thứ duy nhất phải vượt qua: sự tồn tại của chính mình.
(Phác hoạ về câu chuyện người không thể chết - hay cái chết tuyệt đối).





Hôm đó đứng trên đỉnh núi đá của động Từ Thức, nhìn ngọn núi ông già và con vượn quay lưng lại nhân gian ngó đăm đăm ra biển; tôi bất chợt liên tưởng câu chuyện của Từ Thức khi đã thành bất tử. Và nghĩ rằng không xa lắm ngoài biển khơi Giáng Hương cũng còn đó. Nhưng họ không có gì để gặp nhau. Không ai tìm ai. Câu hỏi dai dẳng của vượn trắng về chuyện làm người. Một nghìn năm. Trong lòng hai khối núi kia là hai sự đau đáu: về làm người và thôi làm người.

Nghìn năm trước dòng sông Hoạch đổ ra biển ở cửa Thần Phù bây giờ nằm giữa huyện Nga Sơn-cách biển mấy chục km. Cửa Thần Phù nổi tiếng hiểm trở. Hai bên là vách đá dựng đứng hút gió, sóng rất lớn. Đây là điểm trung chuyển cho các chuyến hành quân chinh phạt về Nam bằng đường thuỷ. Vua Lý phạt Chiêm, vua Trần lánh Mông Nguyên...đều phải qua đây. Nhiều câu chuyện về các cung phi được đem hiến tế cho thuỷ thần đã xảy ra tại đây.

"Lênh đênh qua cửa Thần Phù

Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm"




Hôm đó trên thuyền theo thuyết minh của ông giáo trường huyện mê mải với những huyền thoại, mọi người đều chờ đợi được qua cửa Thần Phù. Thuyền đi ngang những đồng lúa và làng mạc. Bất chợt sốt ruột hỏi "đã đến Thần Phù chưa?" "Đã qua rồi!"

Núi đá ở Nga Sơn là núi đá tai mèo sắc nhọn lởm chởm, ít cây xanh. Chỉ hợp với dê núi. Rượu nếp Nga Sơn cũng ngon như rượu vùng Kim Sơn, Nghĩa Hưng, Hải Hậu...những xứ lấn biển. Đậm, sắc và ấm.

Theo Thần Tiên truyện, vào đời Đông Hán, tiên nhân Vương Phương Bình giáng cho mời tiên nữ Ma-cô đến. Ma-cô bảo Vương Phương Bình rằng: tiếp thị dĩ lai, dĩ kiến Đông-hải tam vi tang điền: từ khi được tiếp hầu ông đến nay tôi thấy bể Đông đã ba lần biến làm ruộng dâu.

----------


Chiều rằm Nguyên-Tiêu đi vãn cảnh chùa Láng. Cũng một nghìn năm rồi đấy. Lúc nào đến trước Phật điện tôi cũng thấy bối rối. Tôi muốn đến đấy, nhưng chẳng muốn xin gì cả. Bối rối đên tội nghiệp của kẻ chưa dám nhìn trực diện vào bản tâm. Ngồi bên thềm nhà giải vũ trong gió đông đang bốc xoáy tàn hương vàng mã cùng lá bụi nhìn lơ đãng những người đang khấn vái ngoài kia. Vẻ mặt trầm trọng như vào cửa công, hơi có vẻ bon chen, chỗ mô cũng vái vái, mắt lơ láo...Tâm con người lăng xăng thật. Tiếng mõ cũng gằn gằn gấp gáp. Cũng một nghìn năm rồi đấy.

---------





Sổ tay: Cách đọc sử ký và địa chí: Đọc lịch sử mà không suy xét thì vô ích; không tưởng tượng thì suy xét nông cạn; không trải nghiệm thì tưởng tượng viển vông. Được như vậy mới coi là có cái học thức căn bản để bản thân tinh tiến; bản thân có thành tựu thì cũng giúp cho mọi người được ảnh hưởng mà tinh tiến lên. Vì vậy, phải có các bản đồ địa hình và địa dư để hiểu sự phân bố trong không gian, sự chuyển biến do thời gian và địa khí hậu tác động. Để cuối cùng xét xem nhân sự thành ra chiếm bao phần trong lịch sử.

Đọc một cố sự thì nên có thêm bản đồ ngày nay, ngày xưa; có địa lý, thuỷ văn, khí hậu; có trang phục ngôn ngữ, tập tục, luân lý, pháp luật, tôn giáo-vừa bằng tóm tắt, vừa bằng hình ảnh để liên tưởng cho tốt. Lại cần hiểu những con người thực cho cận nhân tình.

Cuối cùng, các nhân vật lịch sử cần phải có cá tính riêng, chiều kích riêng của họ mà xem xét. Lịch sử là lịch sử của tương quan chiều kích cá nhân và toàn thể. Không có khái niệm lịch sử đơn thuần nằm ngoài con người - Không thuộc về ai thì không là gì cả!

Sổ tay: Thác đao là mượn chuyện ông Lê Phụng Hiểu. Lúc vua Lý Thái Tổ mới mất, thái tử Phật Mã kế vị, 3 em làm phản dàn quân tranh ngôi. Vua mới bối rối, không nỡ để mất tình thân. Cùng các vị cận thần khác, LPH là người hiểu được lẽ cương thường, biến thông, thuyết vua việc nên việc không.

(Xét: một ông vua nếu hiểu được cái lẽ đất nước nên có ngôi vua thì nước ấy cường thịnh, văn minh. Khi ông vua hiểu lẽ đất nước phải có ngôi vua thì đã có sự chuyên chế. Còn nói gì đến khi vưa coi nước là của riêng - tất nhiên phải mất!).

Ông lại uy dũng, một đao triệt loạn-công ông vào bậc nhất. Vậy mà khi vua ban thưởng lúc trí sỹ về quê, ông chỉ xin nhận ruộng ấp bằng tầm ném đao. (Xét: truyện dân gian nói hàng nghìn mẫu ruộng hẳn là sự khuếch trương lân toả phụ theo đức của ông thôi).

Ý tứ thật ý vị, sâu xa! Võ quan về làng thì ném đao xuống đất mà làm dân cày ruộng. Công do sức ấy nên xin quả ấy. Bảo sao dân quanh vùng đều quy về nhận là ruộng thác đao.

Chuyện ấy đã từng xảy ra ở nước này. Nhưng thời ấy địa thế khác giờ; đất Bắc Bộ còn lũng trũng những gò nổi. Phong tục cũng khác. Ăn mặc khác. Giọng nói khác. Tầm vóc hình dáng con người cũng khác. Nhìn như vậy thấy lịch sử thật sống động.

Nhân chuyện này để nói rằng: việc giáo dục có khi hiểu là nên, có khi hiểu là phải. Bể xanh có thể thành nương dâu. Viêc học cốt ở chỗ tìm sâu vào lẽ nên/không ấy. Lại cho là người có chí hướng cao tuyệt thì hẳn đặt vào sự thông hiểu trời người. Như ông Lê Phụng Hiểu tuỳ vào đao mà dựng nghiệp. Biết vua nên làm vua. Tôi nên làm tôi. Việc cần đánh nên đánh. Việc cần tha nên tha. Biết công do nghiệp, chỉ nương vào giá trị của chính mình. Đấy là ý của thác đao trong câu chuyện này!


Lại tự hỏi: nếu là ông LPH thì ông có suy nghĩ gì? Sao lại phải và có nên ném hết sức mình ko?

Làm người ở đời phải có một lần chung cuộc ném cho hết tầm đao vậy.







Sau này xét lại mô tuýp chuyện này giống hệt chuyện Lý Thế Dân đời Đường. Sử viết hồi nhà Trần mới lập nhưng cũng đã cách hai trăm năm rôi. Có thể tin Lê Văn Hưu nhưng sao tin được sử liệu của ông dùng nhất là với triều đại gốc Mân ấy nhỉ? Kệ. Vấn đề là để ngỏ cho nhiều lối nghĩ. Hãy nghĩ tốt và biết phân biệt. Mình ghét cha TĐCT thích nói ngược vào chỗ đen tối của lòng người (người nào vậy cà?). Không chịu nhận rằng người là hỗn độn phân tranh. Và cốt là ở chỗ đọc lại bản thân.
---------------------


Quay lại với bộ phim. Chính ra đây rất gần với điều Phật giáo muốn điểm hoá. Sống là sống-với và cũng biết rằng vạn sự vô thường, vạn pháp vô ngã. Không chối bỏ cũng không luyến tiếc. Biết vô minh. Biết từ bi. Biết hỷ xả. Thấy như vậy. Biết như vậy.