Này em có nhớ

Viết blog là để gán cho những cảm thức rời rạc đã qua 1 ý nghĩa thống nhất, 1 chiều hướng để chống lại cảm thức về bất an, nghi ngẫu. Nó càng có tác dụng tâm lý khi người ta có sự tán thưởng đồng loã của những người khác.

Còn những bài thơ?-Nó là sự buông xuôi, ngân nga của cảm xúc và lý trí xuôi dòng. 1 giai điệu cũng là 1 quy luật, 1 chiều hướng, cũng mang đến sự an tâm tạm thời.

Những bài viết "học thuật"?- Nhu cầu giải thích, nắm được quy luật. Để dự báo, để có cảm giác làm chủ.

Quay lưng lại với thực tại hiền tiền. Luôn hối tiếc, mơ hồ, nhiều mơ mộng gán ghép. Dễ cáu bẳn, nổi xung vô lý. Khinh mạn và cố chấp.

Này em có nhớ

Giấc mơ xưa hoang hoải rồ dại. Khao khát và liều lĩnh. Dè dặt mà phóng túng. Đi không nhìn lại mình và bóng chính mình chỉ trở về trong những giấc mơ u u mang mang hoài vọng. Lạnh rỗng và mệt mỏi. Muốn nức nở giữa màu đen hỗn mang nhưng chính trong mơ vẫn không thể khóc trước ánh lam xanh lay láy trêu người.


Trăng ào ạt tạt rừng cây đổ bóng đen trời. Muốn yên lặng, vĩnh viễn lặn xuống đám lầy trước mặt. Cái gì ngăn ta lại?- Ngay cả khi mơ?


Buổi chiều nhạt nhẽo nổi đoá với chính mình những điều vô vị loãng toẹt. Cười với mình 1 lần soi bóng lạ. Những ám ảnh lập thể tuỳ tiện dễ dãi dán lên báo tường-cũng những thằng xuẩn dục tơ tưởng thiên tài ngẫu nhĩ. Kết quả xổ số chiều nay của thời gian báo tên em trên bảng điện tử ba chiều. Mất cả đêm để chọn áo hợp màu. Đểu thật. Ta nhỉ? - Hờ hờ ta.

Đường rừng

Khinh mạn và cố chấp-hai từ này diễn đạt rất chính xác để mô tả sự khô cứng của 1 kiểu nội tâm thường thấy. Bề bên kia của khinh mạn và cố chấp là suồng sã, sến và anti-sến hehe...

Cảm giác cô đơn này, mọc lên từ lòng tự yêu mình, có thể gây ra thái độ tự thương hại hay dẫn đến sự lừa dối, và thậm chí có thể hoá thành thứ xúc cảm nông nổi thái quá. Nếu không còn mối quan tâm về ngoại giới, cảm giác này có thể biến thành một mớ rối rắm trong tâm hồn và trở nên một nỗi bi thống làm sinh ra lòng khinh mạn và cố chấp.

Comment muộn

Gửi bạn. Mọi chuyện thường rất khác nhau trước, trong và sau khi đã xảy ra sự việc. Hy vọng hôm nay chúng ta cùng cười vui với những dòng như thế này nhỉ :-)
..........





Suy nghĩ lúc ốm. Bạn gửi tin cho tôi nói về nỗi buồn vấp váp ở đời. Việc này làm tôi xúc động và lo lắng. Xúc động vì trong cõi ảo hoá này giữa chúng ta có sự tín nhiệm nhau. Lo lắng vì việc này thật khó để trả lời, cho dù ngay cả là sự im lặng. Bạn sa lầy trong sự nhùng nhằng oái oăm của ngôn từ và những tình bạn "cùng nhau trông thế nhân cười". Những người bạn rất tốt, rất hiếm hoi trong cuộc sống này. Nhưng chúng ta thường phản ứng dễ dãi quá, và tình bạn thực chất là một liên minh thoả hiệp. Chính sự dễ dãi từ đầu này sẽ làm cho bạn trở lên xói mòn theo thời gian. Khi 1 nhóm cùng sử dụng chung 1 thứ ngôn ngữ thì ngôn từ sẽ trở thành ước lệ. Sự bất an khi gặp phải tính ước lệ sẽ thành 1 hố cát tham lam và tàn nhẫn.


Lo lắng còn là vì mình sẽ càng ngày phải trở lên tín nhiệm với lời nói của mình hơn. Nếu con người bắt đầu không còn trung thực với chính mình thì cuộc sống sẽ trở lên buồn thảm, trơ tráo.


Tôi đã có thể nói gì? Rằng hoặc là "Khi không thể yêu thương được nữa thì hãy tha thứ, im lặng và bước qua-(F.Nietzche)"; hoặc là "người ta vấp ngã nơi mặt đất thì cũng y nơi mặt đất mà đứng dậy-(Kinh Thánh)"; hoặc là "người ta vấp phải hòn đá thì người ta không cáu giận vì họ biết hòn đá vô tri. Nhưng người ta dễ dàng oán giận kẻ khác dẫu vẫn biết rằng họ lầm lỡ vì họ vô tri-(Osho)". Hoặc giả bạn hãy dễ dàng và tự nhiên ngay lúc đó phân biện đúng sai, mắng cho kẻ đó 1 trận rồi từ rày không dính chấp vào nữa. Dăm bữa nửa tháng thì kẻ gây ra lỗi lầm đã quên rồi trong khi chúng ta thậm chí đeo đẳng điều tệ hại đó đến 20 năm và tự gây đau khổ cho mình. Lời nói hay hành động, chúng xảy ra trong 1 tương quan-mà tương quan đấy thì như nước chảy qua cầu, 1 lần là vĩnh viễn không quay lại.


Còn rất nhiều nữa những khả năng, nhưng tất cả đó chỉ là lời NÓI. Tự sâu xa tôi hiểu cái bạn thiếu là 1 cái gì đó thuộc về miền sâu TÂM LÝ. Cái cần chữa trị nằm thăm thẳm trong đó chứ không ở lời nói. Cách tôi thường làm là giữ với bạn 1 khoảng cách vừa đủ để bạn nhận thấy sự trống trải, cũng vừa đủ để nuôi dưỡng 1 hy vọng, 1 sự tín nhiệm vào hiện hữu con người.


Tôi biết rằng: khi chúng ta diễn đạt bản thân bằng ngôn từ, đồng thời cái đó thoát ra khỏi chúng ta. Điều duy nhất có thực là sự bấp bênh của cả nội tâm và ngoại cảnh-"mà kẻ dẫn đường duy nhất là tinh thần quyết vượt-(Bạch Ẩn Huệ Hạc)".


Rất khó để diễn đạt với bạn về điều mà tôi đang kinh nghiệm về TINH THẦN QUYẾT VƯỢT. Có lẽ nó như thế này chăng: ta chỉ đau đáu quan sát và hành xử tức thì như trong trận đấu kiếm trên bờ ghềnh sinh tử. Mọi sai lầm sẽ không lặp lại và chỉ cứ chăm chú thế thôi.


Từ nhỏ tôi là người hay đau ốm vặt. Những trận ốm thật khó chịu và chúng ta chỉ có 1 cách là chịu đựng và chờ đợi. Nhưng chờ đợi thì dễ cáu bẳn và buồn nản. Tôi tự đúc kết kinh nghiệm cho mình là hãy làm tất cả những gì có thể làm và sau đó là tự quan sát bình thản tất cả những gì đang diễn ra. Dửng dưng như kẻ ngoài cuộc với chính mình. Thấy như vậy. Biết như vậy. Tôi cũng tự cho phép mình rên khe khẽ. Như thế tôi thấy mình tương tác với tình hình. Và cũng bởi tôi đọc đâu đó là rên khi ốm có tác dụng gấp 200 lần 1 liều thuốc :)


Hay là vì vậy mà tôi ít oán giận cuộc sống và dễ thông cảm với người khác?
Bạn đừng tin ai cả-ngay cả chính tôi hay chính bạn-như là 1 cái gì đó bị dính chấp. Đây là cuộc dạo chơi trong rừng hái lá tìm thuốc chữa bệnh của kẻ ốm. Mọi cái đều có thể và đều không thể. Tuỳ duyên tiếp vật. Miễn khỏi bệnh thì thôi.


Nhưng quan trọng là luôn kiểm soát chặt chẽ bệnh tình của mình. Không phó mặc. Không tự lừa dối.

Entry for October 13, 2007

Vân hà đương tri pháp bất giải thoát? Thiện nam tử, bỉ mạt thế chúng sanh tập Bồ đề giả, dĩ dĩ vi chứng vi tự thanh tịnh, do vị năng tận ngã tướng căn bản. Nhược phục hữu nhân tán thán bỉ pháp, tức sanh hoan hỷ, tiện dục tế độ. Nhược phục phỉ báng bỉ sở đắc giả, tiện sanh sân hận. Tắc tri ngã tướng kiên cố chấp trì, tiềm phục tạng thức, du hí chư căn tằng bất gián đoạn. Thiện nam tử, bỉ tu đạo giả, bất trừ ngã tướng, thị cố bất năng nhập thanh tịnh giác.

Làm sao biết được pháp không giải thoát? Này thiện nam, những chúng sanh đời sau tu đạo Bồ-đề, do đã chứng chút ít mà tự cho thanh tịnh nhưng vẫn chưa đoạn tận gốc ngã tướng. Nếu lại có người khen ngợi pháp của họ, họ liền sanh hoan hỷ, muốn độ người đó. Nếu lại chê bai chỗ sở đắc của họ, họ liền sanh sân hận, tức biết ngã tướng kiên cố chấp trì vẫn còn ẩn núp nơi tạng thức và luôn lai vãng ở các căn không gián đoạn. Này thiện nam, người tu kia không đoạn trừ được ngã tướng nên không nhập được tánh Viên giác thanh tịnh.

Kinh Viên Giác. Chương IX-Bồ-tát Tịnh Chư Nghiệp Chướng thưa hỏi.

Lên tận đầu nguồn con nước

Tôi đọc một bài viết trên blog của bạn Phá :
"Những giai đoạn của “tình cảm và lương tâm công chúng” sau một sự kiện bi thảm" - và nhận thấy đằng sau những nhận xét khá bao quát cho 1 hiện tượng-mà mỗi chúng ta đều có thể tự kiểm chứng được-đã chạm đến một câu hỏi rất khó cho mỗi người "Vậy với chính mình, chúng ta phải làm gì-trước những việc như vậy?". Mặc dầu tác giả chỉ tự hạn chế ở việc khảo sát 1 hiện tượng thuộc phạm trù hạ ý thức như 1 cái nhìn dửng dưng để hiểu và để vượt qua nhưng cũng đã đủ để thấy cái nhu cầu hiển nhiên của câu hỏi khó khăn trên kia. Bạn Phá đã khó nhọc để diễn đạt điều đó từ những dòng đầu tiên. Nói không quan tâm cũng không phải là không quan tâm. Nói không hưởng ứng với đám đông cũng không phải là không bị ảnh hưởng. Có lẽ cũng như đa số, dù là phản ứng như thế nào thì việc chúng ta viết ra cũng như là một nhu cầu thôi thúc từ bên trong, để giải phóng cho chính tâm trí của mình-trước một cái gì đó vừa bị chạm đến. Đây cũng là điểm tôi muốn bổ sung vào trong nhận xét của bạn Phá: điều đầu tiên, cái xảy ra ở giai đoạn 1 mà bạn đề cập là "kinh hoàng và sốc" theo tôi không hẳn chính xác. Nó, cái đầu tiên hiện diện trong tâm trí chúng ta hẳn là 1 cái gì đó như "bàng hoàng", một thứ tình thương vô ngã. Một khi có tác động của sự đối diện với sự hiện hữu (dù trong chốc lát) của một sinh tồn khác, ta không thể dửng dưng.


Tôi cũng đã thử đặt câu hỏi với bạn về câu trả lời cho việc nhìn vào chính mình kia nhưng thực ra là hỏi chơi thôi-một kiểu bẫy tuy là chả bẫy được :) -vì ai cũng hiểu câu hỏi đó nếu đeo đuổi đến tận cùng thì có lẽ nó là 1 cuộc truy đuổi vô tận. Vô tận vì khi chúng ta muốn vượt lên, thoát ra khỏi những bế tắc, mập mờ của đạo đức học hình thức là để vươn về phía của việc triển khai viên mãn cái lòng không nỡ mà ta vừa cảm nhận được trước sự cùng khốn của người khác tới toàn bộ kinh nghiệm sống của chúng ta.


Tất nhiên, câu chuyện chẳng vì như thế mà sáng tỏ hơn chút nào nếu đối chiếu với cái hệ quy chiếu mà ta vừa gợi lên ở trên kia. Trong hệ quy chiếu này, con người đi tìm một kinh nghiệm sống toàn thể, đi tìm một cái cơ sở vững chắc để không bao giờ còn hồ nghi khi hành động, để lý lẽ không phải là trò chơi chữ nguỵ tạo. Mọi chuyện mới chỉ là khởi đầu và những điều nhận xét trên đây của tôi chỉ là rút ra từ chương đầu của tiểu luận triết học "Xác lập cơ sở cho đạo đức" của Francois Jullien mà thôi. Bạn nào hứng thú có thể tham khảo để tự mình tìm lấy 1 chính kiến trước những cuộc tranh luận rối rắm về đạo đức thật và đạo đức giả đang um sùm đâu đó trên mạng. Ở đó, FJ có chỉ ra rằng: trong các chủ đề được tranh cãi quá nhiều của đạo đức, chỉ có kinh nghiệm là bảo đảm cuối cùng và là căn cứ để sàng lọc các lý lẽ. Nó là hòn đá thử vàng.


"Mạnh tử đưa ra 1 tình thế điển hình về lòng không nỡ: thấy 1 đứa trẻ con sắp té xuống giếng, ai cũng động lòng kinh sợ, thương xót, chạy bổ đến cứu đứa bé. Mà họ hành động như vậy "không phải vì tình giao kết với cha mẹ đứa trẻ mà muốn cho được thân thích hơn; cũng không phải vì muốn cho hàng xóm, bằng hữu khen tặng mình; lại cũng không phải vì tránh tiếng xấu là người bất nhân" (Đ.T.C. Mạnh tử.t.thượng.tr105). Những đặc điểm của lòng không nỡ trước sự bất hạnh của người khác là: không có sự tính toán, không có sự nghĩ ngợi nào và sự phản ứng có tính chất tự phát. Không có lợi lộc nào xen vào động cơ, hành động cứu trợ ở ngoài sự giám sát của ý chí. Một tình thế như vậy đáng được nêu lên làm tình thế mẫu. Nó phơi trần ra một các ứng xử tuyệt đối vô tư, trong đó cái cá nhân bị vượt qua: bất thần tôi không chủ động được nữa, tôi không làm chủ được những cứu cánh ích kỷ của mình được nữa; chính là bản thân sự sinh tồn, qua tôi, đương trỗi dậy vì người khác.".



Tôi chưa tìm lại được bài báo viết về người công nhân sau khi thoát chết hy hữu đã tự chui ra và lao vào cứu nạn những người khác. Cứu người nào gặp đầu tiên, bất kể việc người em trai cũng đang mất tích của mình. Đây cũng là một tình thế điển hình?


Nhưng chuyện thứ nhất còn chưa thể coi là tường minh thì chuyện thứ hai còn nan giải hơn-đó là câu chuyện của thời hiện đại, thời của internet.

Trong Mạnh Tử có dẫn chuyện vua Tề: một hôm vua đương ngồi trong đền bỗng thấy một người lôi một con bò qua cửa đền, con vật bị đưa đến nơi hiến tế, nó sẽ bị giết, đặng lấy máu làm lễ bôi chuông. Trước bộ dạng nhớn nhác của con vật, giống như một kẻ vô tội bị giải tới nơi nhục hình, nhà vua không nỡ, bèn ra lệnh thả nó ra. Viên quan hỏi: "Bỏ lệ lấy máu bôi chuông sao?" Vua trả lời: "Sao lại bỏ? Hãy đem con dê mà thế vào". Nhà vua bị chê là hà tiện, và chính nhà vua cũng biết cách xử sự của mình không ổn. Mạnh Tử chỉ ra điều mọi người chưa thấy: nhà vua đã đề nghị một cách vô tư thay con bò bằng con dê, chẳng qua là vì ông đã "nhìn thấy" vẻ xớn xác của con bò, còn con dê thì ông không "nhìn thấy". Đích thân ông được chứng kiến sự khủng khiếp của con bò: nó hiện ra đột xuất trước mắt ông, mà ông chả có một dự phòng nào cả; trong khi đó số phận của con dê ở ông chỉ là một ý niệm. Một ý niệm vô danh trừu tượng và do đó không có hiệu quả. (...) Phản ứng trực tiếp này của lòng không nỡ đủ để chứng tỏ tâm hướng đạo đức của ông.

Vấn đề của thời đại chúng ta là ở chỗ mọi con dê cũng đều hiển hiện trước mắt ta như những con bò cho dù sự việc cách ta cả nửa vòng trái đất. Cảm xúc của chúng ta có nguy cơ bị xói mòn dần theo thời gian. Xói mòn vì chúng ta chưa đeo đuổi được đến tận cùng kinh nghiệm sống cá nhân con đường đạo đức cổ xưa: đồng thời triển khai phản ứng không nỡ (không chịu đựng nổi) tới tất cả những gì ta vẫn nỡ (vẫn đành chịu) trước sự cùng khốn của con người/ cùng với đó là trước sự kiện ai cũng có "những điều mình chẳng làm" (tức là mình không thèm làm) đem triển khai, mở rộng ý thức chẳng chịu làm, không thèm làm tới những điều (đáng chê trách) mà mình vẫn cứ làm, đó là "nghĩa" vậy.

Tôi cũng chỉ là người bình thường và người bình thường có thể chọn giải pháp nguỵ tạo ví như chui vào giấc mơ của mình. Năm trước lúc xảy ra thảm họa sóng thần tôi đã bàng hoàng suy nghĩ về điều mình có thể làm gì. Tôi không minh bạch được. Đêm đó tôi mơ thấy mình tham gia cùng với bạn bè làm tình nguyện ở bên đó. Đi giữa những bạt ngàn xác chết đồng loại. Bỗng nhiêm một cơn sóng thần nữa xuất hiện và cái cảm nghĩ đầu tiên là đi tìm người thân của mình...

Phải chăng ở đây 1 lần nữa Freud lại đúng-rằng đạo đức thật đáng ngờ???

Hay là những vị Lạt-ma có thể điểm hoá cho ta đôi điều???




Rầu rĩ cũng phải cười



Geshe Langri Thangpa sống cách đây khoảng tám trăm năm tại Tây Tạng và là 1 Lạt-ma thông thái của trường phái Kadampa, đây là trường phái được đạo sư Ấn Độ A-đề-sa thành lập trước đó không lâu. Nguyên tắc của trường phái này là hết lòng phục vụ mọi người với lòng từ bi vô hạn, nhờ đó mà sự phân biệt giả tạo giữa "ta" và "người" một ngày nào đó sẽ tự biến mất.

Langri Thangpa cảm thấy trường phái này phù hợp với mình vì ông rất nhạy cảm và dễ dàng đặt mình vào tâm trạng của người khác, hầu như chính mình đang trong hoàn cảnh của người. Tuy nhiên cứ đặt mình vào cảnh khổ của người, ông càng buồn rầu theo. Lòng từ bi của ông lên cao độ đến nỗi ông rút vào núi để cầu nguyện, nhịn ăn và cảm nhận những gì chúng sinh đang đau khổ.

Bạn đồng tu khuyên ông: "Tất cả chỉ là một giấc mơ, giấc mơ này xuất hiện vì con người tự đồng hoá với một cái thân có sống, có chết, tại sao bạn lại quan tâm quá sức như thế".

"Không đáng buồn sao khi tất cả các loài hữu tình hàng ngày phải chịu cơn ác mộng đó", vị Lạt-ma Langri Thangpa tự nói. "Đời sống trong vòng sinh tử này khi lên khi xuống, giữa cái hy vọng được thoả nguyện và cái thất vọng cay đắng. Và tất cả nỗi khổ của cõi Ta-bà này là nỗi khổ của chính ta".

Ông được mệnh danh là "Người rầu rĩ thánh thiện". Ngày đó, ông trùm khăn trên đầu, như có tang và đi trong hành lang tu viện.

Nhiều tăng sĩ hỏi "Có ai chết chăng?". Ông lầu bầu trả lời "Nếu hỏi, có ai không chết chăng, xem ra thông minh hơn". Sau đó ông bỏ đi để tiếp tục thiền quán về cái khổ.

Lần khác, Langri Thangpa ngồi trước một cái bàn gỗ thấp, trên bàn đang có nhiều cơm. Ngửi có mùi thức ăn, một con chuột bò ra. Vị Lạt-ma đang trộn cơm với đá quí để làm Man-đa-la, đó là các đồ hình với ý nghĩa sâu kín mà ông thường dùng để thiền định.

Vị Lạt-ma ngồi yên lặng nên con chuột yên trí bò lên bàn. Con chuột ngửi nhằm một viên đá turkis và tìm cách kéo viên đá đi. Nhưng con chuột quá nhỏ mà viên đá khá lớn, lại dính chắc vào cơm nên không sao kéo ra nổi.

"Bạn thân mến", ông nói, "Cái viên xanh xanh đó không phải là pho mát đâu, nó là một viên đá không ăn được, bỏ nó đi". Thế nhưng con chuột đã kéo viên đá ra được 1 nửa, nhưng không mang theo được. Langri Thangpa nhìn con chuột với cách nhìn của hiền nhân từng trải: "Sự cố gắng vô vọng này làm ta nhớ đến cuộc tranh đấu của người đời với vật chất. Làm được gì đâu khi chuyển vật chất từ nơi này qua nơi khác. Tưởng rằng làm xong việc, nhưng cuối cùng lại đổ nát, hoàn toàn vô ích".

Vị Lạt-ma nghĩ đến đó thì con chuột biến mất và không thấy ra nữa. Ông đang tiếp tục hoàn thành Man-đà-la thì bỗng nhiên con chuột lại xuất hiện, lần này có thêm một con nữa. Hai con xúm nhau kéo viên đá ra khỏi đống cơm, một con kéo, một con đẩy, và cuối cùng chúng biến mất với chiến lợi phẩm.

Langri Thangpa cười to tiếng, từ nhiều năm nay ông mới cười. Tiếng cười của ông bất ngờ và đầy nhân hậu, mặt ông sáng lên như mặt trời vừa mọc.

Ông thốt lên thành tiếng: "Mong sao chúng sinh trong vũ trụ muốn gì được nấy".

-----------
Sư tử tuyết bờm xanh-Suyrya Das. Nguyễn Tường Bách dịch.

Entry for July 19, 2007

Lại sắp lụt rồi...
-------------

Có nhiều việc phải trải qua mới may ra biết được. Đạo mà truyền riêng được thì người ta ai cũng truyền cho cha mẹ anh em mình hết trọi (@Nam Hoa lão nhân gia).



Thôi thì...



Em cứ yêu đi thực thuỷ chung
Yêu đi rồi chị tặng khăn hồng...

NB


Cả bài ở đây:
http://annonymous.online.fr/Thivien/viewauthor.php?ID=4
----------------






Ảnh của Nick Út nổi tiếng khỏi ghi nguồn nha.

Tinh tấn!

Ảnh: worldpressassociation.net

Đọc cái này trên blog của chị 2 4 6:

http://blog.360.yahoo.com/blog-m0LmB3M1dKeAEtJqhfUj?p=548

tự nhiên mình nhớ đến một đoạn trong "Trí nhớ suy tàn" của Nguyễn Bình Phương:

"Một hàng rào găng xén phẳng men theo hè phố, vắt hờ hững trên đó một miếng giẻ lau màu cháo lòng. Ai đó vô danh vẫn ngồi hàng giờ với chiếc tủ kính nhỏ đựng thuốc lá, diêm và dăm ba gói kẹo màu sặc sỡ. Ô kính tủ in bóng người xe qua lại, như cái cửa dẫn vào cuộc sống khác run rẩy mờ ảo. Em sẽ phải đều đặn đi qua đó vào các buổi sáng, các buổi chiều. Có biết bao nhiêu những tủ kính khác nữa trên đường mà không được để ý vì Tuấn không dừng lại mua thuốc".

Nhân vật 26 tuổi. Ngày đọc nó mình cũng khoảng đó, thấy đồng cảm. Trong cuộc sống chơi vơi gặp được những điều như vậy thường khiến lòng thoảng ấm lại đôi lúc. Cũng chỉ đôi lúc mà thôi. Cái xao xuyến, cái mang mang sầu vạn cổ này muôn đời như vậy. Kết bè tụ bạ. Bá vai nheo mắt. Nghêu ngao ngẩn ngơ hay chua chát tưng tửng...Thường con người cũng có bấy nhiêu thôi. Có những người không biết tới những điều này nhưng cũng có rất nhiều người biết tới cái tâm thế ấy. Và thường là họ vừa loay hoay với nó và vừa lấy đó làm sang, làm điều...Thường là một cách kín đáo tinh vi chúng ta tự cho mình "ở trên" người khác. Bảo sao tôi thường thân thiện với một vài bạn khác - bởi tôi thấy ở họ sự thành thực và ngơ ngác tha thiết trước cơ sự của đời người. Sợ họ cũng lại lạc vào lối mòn cũ nhảm, trở lên chao chát, tưng tửng, bố đời hay u uẩn oái oăm...Chí Phèo toàn diện, AQ 1 giuộc. Sắm sanh cho mình bao nhiêu là trang sức: anh này bác nọ đại ca kia..sự khác biệt với mọi người, sự lố bịch, sự đạo mạo, sự dấn thân suồng sã, sự bơ thờ duyên dáng...Phá bỏ các rào cản ràng buộc theo quy ước xã hội như thể là đang vượt qua chính mình. Vào chùa gọi Bụt bằng anh. Ai cũng quen, mô cũng biết, chi cũng thấu...Trơ lì trước mọi cơ hội. Hoa ngôn xảo ngữ. Mặc áo Hậu Hiện Đại - thế là xong. Tóm tắt mọi sự vào cái vốc tay "giải trung tâm"...Có 1 giai thoại HHĐ về câu tỏ tình "Tôi yêu em" đâu đó trên mạng mà mình đã đọc được. Đại khái vì ai đó đã nói thế mà em và tôi đều biết thế nên để thoát ra khỏi tình cảnh này tôi sẽ nói tất cả những điều trên...bala...bala...Tầm phào hết sức. Các bạn thường quên: cái cốt yếu là kinh nghiệm toàn thể. Nó bảo chứng cho lời nói đến từ tâm điểm và đi vào tâm điểm. (Xem có 1 đoạn trong mấy entry về EF). Và như vậy "mỗi lần đưa ra 1 lần mới". Quan trọng là tâm thế và sự chú tâm thành thực.

Tôi thích những đoạn văn trên vì nó có nên gợi ra những tình thương, sự ngơ ngác, khiêm tốn và khẩn thiết của tuổi trẻ.

Nhưng có rất ít người chịu suy tư nghiêm cẩn thận trọng để thoát ra khỏi nỗi buồn đẹp kia.

Khi ta 20. Giờ là đồng dao.

Cái này của hồi 20 tuổi.






--------------------

Đồng dao.

Lênh đênh ai hát ngoài song cửa
Bài ca thanh bình đêm cũ
“Hoa lá quên giờ tàn
Mây trắng bay tìm đàn”
Ngày xưa yên ấm quá
Trẻ hát đồng dao trên phố
Con trai xách điếu đi cày
Con gái quang liềm gặt lúa
Bao giờ hết loạn người ơi
Cạn cùng nhau chén nữa
Tàn canh là xa xôi
Lòng như vầng trăng nhọn
Chém giữa trời không nguôi

LQV

"...Đấy là một chiếc cốc bằng sứ. Nó hình trụ đơn giản và tráng men một màu. Hoa văn trang trí phảng phất chất hoài niệm-chuồn chuồn và lá khoai nước..."

- Chuồn chuồn và lá khoai nước! Anh thở dài, muốn dứt ra khỏi đầu mấy chữ đấy. Có lẽ, anh đang làm một việc dại dột: mượn chút chữ nghĩa để xác định rõ, để nắm lấy một điều không thể là sự mơ hồ của ký ức. Thật bực mình. Tránh chuồn chuồn và lá khoai nước anh lại sa vào một thứ tệ hơn: ký ức. Ừ thì là nó rất gợi tả, là chữ được sính dùng nhất của giới trẻ. Anh đang cầm trong tay là cái bút. Anh thấy rõ cái vỏ màu đen, một vài chi tiết nhũ vàng của nó. Anh nghe rõ tiếng cào trên giấy của ngòi bút. Tờ giấy, anh có thể xé hoặc không xé - cam chịu. Khi anh ngừng lại để tìm những chữ nghĩa thích hợp thì tiếng ngòi bút cào giấy kia đã thành một ký ức. Anh không thể làm gì hơn nữa. Anh viết tiếp, chậm rãi và lắng nghe; nhưng chẳng nghĩa lý gì cả - anh lại sa vào cái cảm giác ấy - bải hoải hoảng hốt. Mà cái gì thích hợp với cái gì kia chứ? Chữ này thì hay hơn chữ kia sao. Mấy nét lòng ngòng đó làm người ta hiểu rõ hơn được cái quái gì kia chứ. Điên rồ; anh thấy rõ mình đang cười méo mó trước ý nghĩ kỳ quặc này.

Lớp học tiếng.

Anh đi học tiếng vì hai lý do - Thứ nhất, thời gian đi qua một cách dửng dưng. Anh mâu thuẫn; anh thấy rõ việc mình làm là vô vọng, anh thấy rõ rồi mọi sự sẽ chẳng là gì sau cát bụi. Phù phiếm, cái ý nghĩ ấy luôn đeo đuổi anh dai dẳng. Những lần rượt đuổi với ý nghĩ như thế anh thường bỏ cuộc bằng một cái thổi phù. AQ đã phủi xong bụi và đứng dậy. Anh không tin rằng cuối con đường kia có gì tốt đẹp. Anh muốn buông trôi - như lá theo dòng. Không - không hẳn thế.

Giờ là rạng sáng. Mưa lạnh và bùn lầy dưới chân. R đứng dậy, rời khỏi mộ lão G. Paris ánh sáng. Giờ còn ta với mày. Sau những lời to tát nhường ấy R bỏ đi còn anh đóng cho bà quản lý trung tâm hai tờ năm mươi nghìn cũ; để đổi lấy một tờ giấy in ốp-sét xanh trắng có dấu đỏ. Ba tháng sau, sẽ có một dấu đỏ nữa-trịnh trọng: chứng chỉ ngoại ngữ của trung tâm ngoại ngữ buổi tối thuộc một trường đại học danh tiếng chứng thực một công dân đã thắt nơ và biết uống vang đỏ. "Vang đỏ"-cái ông thầy đã dạy anh món vang đỏ ấy anh nhớ lắm. Công dân ưu tú của tổ quốc mang sứ mệnh tiên phong tới một xứ sở mà từ bạn bè anh ta sẽ phải để trong ngoặc kép. Như cái kiểu người ta vẫn nháy mắt ý vị với nhau. Về điều gì mà cả hai đều biết tỏng nhưng không cần thiết phải nói ra. Không cần. Mọi sự thật văn minh và sòng phẳng. Life school dạy anh cách khéo léo và hiệu quả nhất. Người ta văn minh và lịch sự nên chuyện ấy được nói rất thẳng thắn. "Mãi mới quen được!" Gã châu Á ngượng nghịu. Nhưng mà, đột nhiên gã cười-theo kiểu tạo tình huống-có một cách khác. "A drink of red wine is all if you're in a party". Bí mật đã được truyền trao. Thật văn minh tiện lợi hết sức. Tế nhị nữa. Rõ rồi. Vang trắng cho ngoại giao, vang vàng cho bè bạn và vang đỏ cho chuyện ấy. Cô sẽ uống với tôi chứ? - Tôi ư? Tất nhiên rồi!

Thứ hai, anh cần tìm một nguyên do nữa cho hành động của mình. Ngài D nói đúng - chúng ta, tôi và anh đều đang làm cái việc phù phiếm là tự viết cho mình một kịch bản mà bản thân chúng ta sẽ là một vai chính. Sẽ mở đầu là một xêmina về sự cô đơn và sự gặp gỡ của hai kẻ cô đơn. Chúng ta hãy đồng ý rằng dùng từ cô độc thì gợi tả hơn cái chữ cô đơn rất sến kia. Một gã đàn ông cô độc thì được, chứ nói hắn cô đơn thì rõ là có ý xỏ xiên rồi. Đàn bà nữa chứ - phải nói cô ta cùng với sự cô đơn. Cô độc thì không hiện đại và kém hợp mốt với phụ nữ - nó ít lẳng và yếm thế. Sự cô đơn - tính phù phiếm cố hữu của đàn bà đã biến một tính từ thành một danh từ. "Chó chết!" Gã xe ôm có thể nhổ nước bọt và nói như vậy. Xong. Nhưng một trí thức-từ này chỉ chung cho một công dân có chữ, hẵng tạm gọi như thế-sẽ bắt đầu đi tìm giới tính cho từ ấy. Chó chết! Chúng ta hãy cùng trở lại với nhà biên kịch và thảo luận về chương hai. Sẽ có những lời tự giới thiệu. Phải hết sức ngắn gọn, giản dị và kìm nén. Xen lẫn là những tự sự. Nếu cần thiết sẽ có liều lượng vừa đủ những lời văng tục và cũng nên vừa phải thôi. Phải cho độc giả (những vở kịch này sẽ chỉ để dành để đọc thôi) nghĩ rằng, anh hay cô ấy là những kẻ rất tự do và bản lĩnh; có thể chơi được với mọi kiểu của đời. Nó có thể hơi sến, phải sửa lại là anh ấy (cô ấy) có thể trở thành một cái gì đó, nhưng lại đứng ngoài tất thảy, hờ hững vì không thấy hứng thú. Hư hư thực thực - có mà chả lừa được cả tập đoàn Tam Quốc chứ nói gì riêng lão Tào Tháo ấy đâu. Ngày xưa anh mê Tào Tháo nhất trong Tam Quốc. Chả ai chịu nói thật cả, trừ mỗi lão - anh âu yếm gọi vĩ nhân ấy là lão - "Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta". Nói xong, làm xong mà vẫn ngủ ngon được, không biết ngài Trần Cung đang băn khoăn giữa một nhát kiếm với đạo đức của người quân tử. May mà ở đấy chỉ có hai người và có mình lão không phải là người quân tử. Hú vía! Lần sau thì đừng hòng nhé. Thọc một nhát kiếm cho thằng thị vệ đổi lấy giấc ngủ ngon. Kể ra thì cũng ác quá - anh tặc lưỡi - mà lão Dương Tu chủ bạ ấy cũng dại, mua tí danh hão, định ăn theo suất ông chủ làm gì. Ừ thì công nhận là ông biết được bụng dạ lão ấy - lão chả nói ngay từ đầu, có che dấu gì đâu - giờ thì hậu thế nhớ ông nhưng mà ông thì đang ở đâu kia chứ? Nhát đao ấy chả đau lắm sao?...Rồi anh chợt nhớ lão ấy, lão Tào Tháo mà anh hằng tâm đắc ấy cũng chỉ là sản phẩm của ngài La Quán Trung thôi. Và cả cái ý nghĩ về sự nói thẳng ấy cũng là một ngài phê bình thời cổ dạy cho anh đấy chứ. Tẽn tò, anh quay trở lại với một nghìn bảy trăm năm sau - không chơi với bọn ấy nữa, tạm gọi là chỗ quen biết cũ. Những nhân vật của anh, tốt nhất là thể hiện sự thẳng thắn của mình bằng những câu chuyện về DỤC VỌNG. Phải viết hoa chữ đó. Như thế độc giả sẽ kính trọng anh - anh là kẻ thẳng thắn và rất NGƯỜI. Và để phù hợp, anh sẽ không phủ nhận nhận định đó, thản nhiên cảm ơn và lảng sang chuyện khác; trước đó có chú thích là anh không thích đề cập tới chuyện đó dù anh không ngại ngần gì sất.

Giờ là chương ba. Những nhân vật của chúng ta cần phải làm việc. Bọn chúng không thể ăn và tán chuyện về cái tôi, cái tự ngã cả ngày được. Phải có những công việc cụ thể, những công việc hoặc hết sức buồn tẻ công chức - để nhân vật của anh có thời gian suy nghĩ và đi bụi. Hoặc nữa, phải là công việc năng động tối đa, very active. Phóng viên chẳng hạn. Hay là cho hắn làm xây dựng đi, kiến trúc cũng được. Tốt đấy, dù sao có tí nghệ thuật cũng thi vị hơn. Câu chuyện về DỤC VỌNG phải xen lẫn những liên tưởng trong sạch về cái ĐẸP, về nghệ thuật tạo hình, sáng tối...Nhưng tóm lại, họ, những nhân vật ấy phải có tiền để sống. Dĩ nhiên, họ sẽ nói họ vừa cần vừa không cần tiền. Họ lệ thuộc nó một chút, nhưng họ ghê tởm nó. Và nếu cần thiết, vì một điều gì cao cả, họ sẽ vứt toẹt cái gọi là tiền đi; chả thiết. Gờm gờm hay bất cần, có thể là thản nhiên, họ bỏ đi khỏi chương ba.

Chương bốn. Rồi độc giả của anh cũng sẽ thấy nản lòng vì những dòng suy tưởng độc thoại lan man của anh. Thật tội nghiệp cho cả hai. Lúc đầu, anh đã lừa họ một cách trung thực. Phải nói như thế vì suy cho cùng kẻ bị lừa chính là anh. Khéo léo và làm ra vẻ vô tình, anh giữ cho mình vẻ thẳng thắn. Khó mà nhận ra được sự cố gắng trong cái nhìn giận dữ thẳng thắn của anh. Những ghi chép vô tình thờ ơ trên mặt bàn. Những lời độc thoại trong cơn say. Những bài thơ như vô tình dửng dưng, như ngả ngớn ngông nghênh. Độc giả của anh, họ sẽ tự vấn, họ sẽ ngờ ngợ và thấy thương mến xen lẫn tò mò về anh. Anh dẫn họ vào mê cung, rồi bỏ mặc đấy. Rồi tuỳ tiện nói gì thì nói, làm gì thì làm. Anh hả hê và thương xót nhìn họ lạ lẫm ngờ nghệch trong mê lộ. Lúc họ nản lòng là lúc họ muốn thoát ra. Nhưng làm sao được. Kẻ tạo ra mê lộ này còn chẳng ra được huống chi là họ. Nhưng lúc đó cũng là lúc họ không còn như anh mường tượng nữa. Khi thấy mình thành một kẻ thường thường trong mê lộ, không còn là sự chú ý của mọi người thì anh lại hối tiếc. Anh hì hục đào thêm những con đường mới. Anh cười với họ - một điệu cười u uẩn. Anh lật nhào tất, phủ nhận tất. Hỡi ôi, nhưng những kẻ kia trở thành loay hoay trong mê lộ với cái tự ngã to đùng thì anh mới biết mình thảm hại hơn bao giờ hết.

"Đáng kiếp. Hắn ta lại muốn tranh công với Chúa trời". Nhà biên kịch thở dài. Dù sao thì tôn giáo đang là một thời thượng hiện nay. Dân chúng thành thực với các quan ngài của họ. Cái món thịt chó làm rỏ rãi kẻ qua đường ấy doạ được khối anh cho tới tận ngày mười rằm hàng tháng. Giới trí thức thì điềm đạm hơn. Ông đeo kính trắng kia không ăn thịt chó vì ông ghét cái dung tục của nó. Chúa của ông sạch sẽ và thanh cao. Có nhà hiền triết dạy rằng phải cải tạo thế giới. Ông á, ông sẽ cải tạo tất; phải trừ tiệt cái anh thịt chó nhếch nhác gớm ghiếc ấy đi. Ông muốn túm lấy gáy thằng oắt con đội mũ ngược ngồi chồm hỗm mặt đỏ gay kia mà hỏi: Thế cậu sống làm gì? Cậu đã thế nào? Sẽ thế nào? Nhưng mà cái giọng đã lè nhè ấy nó chẳng nghe ông đâu. Hay là ông sẽ bắt chuyện với cái thằng đeo kính kia vậy. Nó e dè cắn miếng rau ngổ - chắc nó hiểu điều ông day dứt hơn. Ông sẽ tìm cách - Rồi, phải nói cho dễ hiểu, dễ nghe mới được.

"Cái vẻ mặt ông ta thật tức cười. Ông ta muốn gọi cái ông ăn, cái ông bài tiết bằng một khái niệm mới hơn nữa cơ đấy!" - Nhà biên kịch cười kể cả. Nheo mắt ý nhị với cái ông có râu vểnh từ nãy giờ ngồi im nhồm nhoàm. Ông này cũng là trí thức. Nghe đâu ngày xưa cùng khoá với ông kia. Nhưng có máu nghệ sỹ. Giữa phòng khách, ông chỉ đặt bàn thờ gia tiên và một chữ Tâm thôi. Nét chữ thảo, thanh thoát, điềm đạm. Nghe đâu chuyện xin và cho chữ của ông cũng li kỳ lắm. Bọn trẻ tuổi thích ông vì ông có chất. Chất gì ấy nhỉ? Chúng thì thào và tò mò nhòm ngó, một cách lặng lẽ kiểu tuổi trẻ, tìm ý chỉ Thiền trong hành động của ông.

Thời hậu hiện đại, nhân loại đã sang cái kỳ cuối của tuổi thanh niên. Nhân loại lịch thiệp mà yếu ớt, ngông nghênh mà ti tiện đã chán chường mọi thứ; giờ quay sang phá phách. Bọn thì phá kẻ khác. Bọn thì phá chính mình. Chúng hò hét và quanh quẩn. Sau một hồi to tát ấy, bỗng nhận ra cái cười ý vị của Phương Đông. Các hội nghị, các hiến chương về môi trường và sinh thái bắt đầu sử dụng một cách dè sẻn và kể cả những khái niệm của Phương Đông; những Đạo và Pháp; xen lẫn biện chứng và siêu hình...Người ta bắt đầu khao khát giải thoát. Nói tới tâm linh như một sự khải ngộ. Bọn gan dạ nhất thì tụ tập nhau làm một chuyến nhất loạt về Thiên đàng - hòng chiếm chỗ tốt trên ấy. Bọn kém hơn một chút thì đã có thứ khác, an toàn tiện lợi hơn. Phương Đông huyền bí xin phục vụ các ngài. Giải thưởng của cuộc hành hương là trực giác chứng ngộ, là Niết Bàn ngay trong thế giới Ta bà này. Thế đấy, xin ngài hãy chú tâm, ngài chả thiếu gì, chả ai trói buộc ngài, ngài là chủ đấy. Hãy tin đi. Tin để hiểu rồi hiểu để tin. Lãng mạn và thú vị. Pháp môn này rủ người ta đi tu ngay giữa chợ. Hứa hẹn anh sẽ vẫn ở đây nhưng anh tự do. Anh chả mất gì, anh đủ cả. A DI ĐÀ PHẬT - xin theo các ngài.

Chương năm. Kỳ quặc và mâu thuẫn. Các triết gia giải thích thế giới như một thể thống nhất của các mặt đối lập. Ấy là đang nói về mâu thuẫn. Anh muốn chua thêm một ý tưởng về tôn giáo. Nó là một mâu thuẫn kỳ quặc. Nó là thứ khó tin nhất cho những kẻ không tin, nhưng lại là thứ vững vàng nhất trong một kẻ có lòng tin. Thi thoảng, nó rủ rê được vài kẻ chả tin đếch gì. Cũng đôi khi một vài đứa bỏ nó. Chả sao! Lại thấp thoáng nụ cười ý nhị của nhà biên kịch. Hoá ra hắn đang thử vít thiên đàng xuống cho kẻ nói tục. Thật vĩ đại! Thật khéo léo! Nhưng hãy xem, kịch gia của chúng ta không hề phổng mũi quá kích thước cho phép. Ngài quyết định thay đổi thủ pháp. Chút gia vị thế là quá đủ cho món xào này. Xin chư vị độc giả trở lại với món chính của đêm nay. Tạm biệt và chúc quý vị ngon miệng.

Tối mai anh sẽ không được phép tới lớp học trung tâm muộn. Anh sẽ phải điềm đạm, tự tin bắt tay hoặc không, nói chuyện sơ sơ với tay Quang ấy; rồi đóng cho gã một chục nghìn. Tay này với vẻ thẳng thắn và humour, tháo vát đứng ra làm chân tổ chức cho cái small party vào tối mai. Màn đã hạ; hết hồi một. Phải thế chứ! Ít ra thì cũng đã có một kẻ nói ra ý nghĩ mà tới chín mươi chín phần trăm thành viên lớp học không nói ra. Rồi, anh tới lớp, chị tới lớp, tất nhiên là lý do chính đáng. You need English for your works. OK. Nhưng cái kiểu ngồi tư lự, nghe ơ hờ, vừa nói vừa thở hào hển; ví dụ thì quẩn quanh ba chuyện không gia đình thì yêu đương, không yêu đương thì sự nghiệp. Đùa nhạt thếch. Tất cả những thứ ấy đều rởm. Rởm tất! Phỉ phui chúng đi. "An interesting communication". Mẹ kiếp! Anh nào thử phản đối xem nào! Với cụm danh từ ấy, xin thưa, sẽ chẳng vị nào chơi lại ngón bài cũ nữa đâu: ngồi ơ hờ, nghe lững thững, thi thoảng đùa nhạt thếch và thở hào hển, lắp bắp...

Cái phần trăm còn lại duy nhất không thuộc vào số tính từ ấy làm anh dịu đi đôi chút. Xanh, Đỏ - Anh thích nghĩ tới cô ấy như thế. Đó là cô giáo của anh. Anh thích thú tưởng tượng lếu láo rằng nếu như cô ấy đọc được vở kịch của anh nhỉ. Xanh, Đỏ. Chắc hẳn cái nước da trắng, cái mắt xanh ấy, tất cả sẽ thành Đỏ tuốt. Thật tội nghiệp! Cô ấy đâu có lỗi gì. Xanh, Đỏ - đơn giản vì cô ấy đã mặc bộ váy xanh hôm chủ nhật và cái áo len đỏ hôm thứ ba. Còn ngày mai là thứ năm. Đều đặn một tuần 3 buổi. Và không biết những lớp khác thì sao? Mai cô ta sẽ xử sự thế nào nhỉ? Sẽ ăn mặc thế nào nhỉ? Chắc lại cái vest xám chán chết ấy. Cô ta sẽ tỏ ra giản dị - anh sẽ lại thấy cô ta phù phiếm. Nhưng mà cảng thế - cô ta càng đàn bà. Ngài D đã nói đúng, nhưng giờ đây với điều này thì anh mong quý ngài hãy sai đi. "Đàn bà chỉ sắc sảo khi đang được ve vãn hay đang yêu. Rồi thì họ đờ đẫn đến tội nghiệp; khư khư giữ lấy đôi ba mớ giẻ lau..." Đại loại thì quý ngài nói thế và anh thấy cô ta đang thế - đang ở vế thứ nhất của nhận định. Chắc hẳn có một vài kẻ theo đuổi cô ta và cũng chưa có vẻ gì là cô ta yêu ai hơn cái bản thân đầy đặn của mình. Phỉ phui câu nói, anh thấy mình ngượng mồm khi nói về cô ấy như thế. Nó có vẻ như bất nhẫn khi một đàng là vẻ tự tin đến nông nổi của cô ta với sự hoài nghi bạc nhược trong anh đang núp bóng vẻ trầm tĩnh. Lại còn tuổi tác nữa chứ. Anh thấy rõ là cô ta thích được mọi người biết tới tuổi tác của mình mà cư xử cho phải. Hẳn là cô ta nghĩ thế - cô giáo của anh ấy, cô ta sẽ thế nào nhỉ khi nghĩ một chút tới anh và biết được sự so sánh của anh. Cô ấy khoảng hai sáu tuổi. Dĩ nhiên anh sẽ nói anh cóc sợ con số hai sáu - như ngài D đã nói. Nhà biên kịch, sau khi xin phép Chúa trời, sẽ có cái quyền tuỳ tiện đặt tuổi cho nhân vật của mình. Nó có ý nghĩa khá lớn cho vị thế ứng xử của các vai diễn, các nhân vật. Thật dễ dàng nếu anh hai mươi bảy tuổi. Anh vẫn là gã đàn ông ấy, cô độc và trịch thượng, thẳng thắn và trải đời. Và quan trọng nó đảm bảo cho anh một tư thế tự do. Anh sẽ có thể kín đáo ngâm se sẽ mấy câu thơ của Lưu Quang Vũ "Em như sông êm ả một dòng/Có yêu giông trời chớp bể/Có hiểu lòng anh như đứa trẻ/Trong sạch và khát khao". Dĩ nhiên, nhân vật cô giáo của chúng ta chỉ có thể nghe được một cách vô tình mà thôi. Chứ ai lại thế. Dù là một chú đàn ông, đọc thơ mình hay thơ người khác thì xã hội đều gọi hắn là nhà thơ thẩn và đứng cách xa hắn thêm hai mét rưỡi sau khi khen hắn lãng mạn. Cơ mà anh cần tất cả những thứ ấy làm gì chứ? Này nhà biên kịch, tôi vẫn như thế sau ngần ấy năm cơ á? Tôi hai mươi mốt tuổi và tôi cần gì sáu năm vô nghĩa của anh? Anh định xui tôi thành thứ gì nữa đây trong vở kịch của anh. Tôi sẽ phải tỏ ra đàn ông hơn cái thằng đàn ông trong tôi à? Tôi sẽ phải sử dụng cái mác cô độc, cái sự thẳng thắn, những câu đùa humour để làm một cái việc của vai diễn là ve vãn cô ta hay sao? Khi mà tự tôi đâu có cần cái dáng vẻ này. Anh sẽ ưu ái bố trí cho tôi cái thứ tình cảm vừa yêu vừa ghét sự cô đơn mà không hề sợ nó chứ gì? Sẽ có tiếng thở dài kín đáo phải không? Của cô gái ấy - cô giáo của tôi ấy mà anh đã láu cá mời vào vai diễn trong vở này bằng sự thuyết phục lừa bịp phải không? Xin nói thật với anh nhé: Tôi ấy mà, tôi cũng viết hoa cái chữ DỤC VỌNG đấy! Và hễ tôi thấy tí ti sự trìu mến nào là tôi làm ngay cái phép cộng tham lam mà sau dấu bằng là cái tình yêu ấy mà. Nói cho anh biết nhé; tôi sẽ thích cái cô bé ngồi trước mặt tôi trong lớp hơn cả nếu tôi chắc rằng cô ta dám bộc lộ cái ý nghĩ mà vẻ rụt rè và cái ánh mắt đã nói tuốt rồi kia kìa. Hay là cô bé ngồi xa xa kia kìa, cái ánh mắt ấy dám làm mọi chuyện lắm. Tại sao anh cứ thích một cái form tầm thường thế cho tất cả chúng tôi? Tôi biết tỏng rồi nhé! Cái này giới viết lách gọi là tự sướng đấy. Anh đừng làm thế, mất tư cách lắm. Dĩ nhiên anh là kẻ nhiều chữ nghĩa, anh sẽ vặn vẹo rằng cái tư cách mà tôi vừa nói ấy, nó đưa anh và tôi tới đâu, ích lợi gì không. Tôi đếch cần giải thích đâu. Không có câu trả lời nào cả. Trước sự ấy, có 3 khả năng cho mỗi chúng ta lựa chọn. Hoặc là anh chấp nhận, hoặc là anh thoả hiệp, hoặc là anh đương đầu. Cái tự sướng của anh nó giống như thoả hiệp mà kỳ thực tồi tệ như thể chấp nhận đấy. Tôi ấy mà, tôi sẽ chọn nẻo còn lại của ngã ba đường. Chả hơi đâu tôi lại đi đôi co với anh. Anh hãy lo trả lời cho câu hỏi của chính anh đi.

...Say. Anh đã say tối qua. Cũng đã lâu rồi anh mới lại bắt gặp cảm giác ấy. Thảng thốt. Bải hoải và vơ vẩn. Anh biết chắc lúc say người ta cũng chẳng nói thật đâu. Nhiều người không tin thế nhưng điều đó đúng. Cái sự thật được nói ra lúc say ấy chỉ là sự thật tự ngã của anh thôi. Anh vẫn tiếp tục tự lừa dối mình trong chếnh choáng. Anh chỉ tin vào những giấc mơ. Phân tâm học của Frued không biết có giống những chiêm nghiệm của anh không? Nhưng có một điều rõ ràng là những suy nghĩ vô ngã ấy, anh chỉ thấy được trong giấc mơ thôi. Bóng mờ của vô thức chỉ hé mở một chút đủ cho anh nuối tiếc. “Đấy là một tiếng vọng” – Anh thầm nghĩ. Hay là một tiếng gọi? Xa xăm. Bỗng dưng anh nhớ tới bài thơ cũ. Trong nhật ký – ngày xưa anh đã thường làm như thế: trốn vào trong ấy - ở trang có đề lịch ngày trùng với sinh nhật của anh, anh chỉ chép bài thơ ấy.

“- Tôi ơi, tôi từ đâu về đấy?

- Vâng, tôi vừa chạy mê bên những cánh đồng làng

Cùng chú chó con đuôi xoè như bím tóc

Tôi tìm tuổi thơ, đôi bàn chân xơ tướp

Chỉ gặp đồi hoang và những cánh diều

- Tôi ơi, hình như ai đang gọi?

- Ồ không, tôi đang hát với bạn bè tôi

Những dế mèn khúc lãng du lá cỏ

Ngày râu tóc lan man rêu thành cổ

Bóng tháp Chàm trầm mặc mấy mùa trăng

- Tôi ơi có ai vừa qua?

- Gió đấy thôi mùa thu và tiếng kẹt cửa

Trả tôi về hun hút một men sông

Tôi trong veo nhìn tôi ám bụi

Tôi bộn bề nhìn tôi rỗng không

- Tôi ơi về đâu thế?

- Thì tôi về gieo gặt cánh đồng tôi

Nghe tiếng hạt cựa mình trong đất ẩm

Rồi thảng thốt, tôi nhìn tôi lạ lẫm

Rồi trong mơ tôi gặp những mùa vàng

- Kìa tôi ơi, gì lãng đãng như sương

- Là khói ấy, lá vườn hoang tôi đốt

Gọi chim về khơi một tiếng chuông ngân

Là tôi ấy, ánh ngày lơ đãng tắt

Chợt ngước nhìn, trước cửa một vầng trăng”.

(Hương Đình)

Anh thậm chí khó khăn khi nhớ bài thơ. Mọi thứ cứ ùa về như ký ức. Lộn xộn. Chẳng có thứ tự nào cả - hệt như những bức tranh trừu tượng vậy. Rất lâu rồi anh không thể vẽ được nữa. Cũng vẫn cảm giác ấy – mơ hồ tản mạn. Căn phòng nhỏ của anh giờ chỉ còn lại một phiên bản anh vẽ lại từ một tờ tạp chí. Tranh của Điềm Phùng Thị - giản dị và biểu cảm. Anh luôn luôn bị ám ảnh bởi sự giản dị. Nó cứ chờn vờn trước mắt anh, trong trí não anh. Nhưng không lúc nào anh cảm thấy được mình giản dị. Phức tạp. Loè loẹt. Phù phiếm. Anh chạy trốn vào những gam màu bạc xám, nâu đất. Anh chỉ chọn mặc những màu ấy. Anh tưởng thế là mình đã giản dị. Hả hê, anh nhìn đắc thắng vào cái Tôi. Nó chả thèm nói gì cả. Thế rồi anh lại hụt hẫng. Anh nuối tiếc thời gian. Hoá ra, anh đã lưỡng lự, đã chần chừ và phải lựa chọn. Có và Không – anh được tự do lựa chọn giữa hai thứ ấy. Anh nghẹt thở và căm tức vì Có và Không. Chúng tồn tại hiển nhiên trong mọi người. Mọi người coi nó là những tiên đề tiên nghiệm và mặc nhiên công nhận. Họ tự hào với thứ trang sức ấy còn anh thì căm thù. Sẽ rất sung sướng nếu anh được ở ngoài ranh giới này. Nhưng bao giờ? Chẳng lẽ lại là lúc chết ư? Cát bụi. Thế là xong. Cứ mặc cho những bánh xe nghiến qua. Mặc cho gió thổi mù lên. Thậm chí chả là gì cả cũng tuyệt diệu. Nhưng không phải thế. Anh sợ Chết và ham Sống. Hai trạng thái ấy chúng cũng a dua thành một cặp; cùng với Có và Không lạnh lùng kẹp anh ở giữa. Đất thì cứng ngắc mà Trời thì cao tít trên kia. Anh nhìn lên, tuyệt vọng khủng khiếp. Anh không thể bay lên được. Những bức tường dựng đứng quanh anh. Hệt như Lưu Quang Vũ, anh muốn đập tay lên bức tường lạnh ngắt ấy – dù chỉ để nghe cho kỳ được một tiếng vọng. Cái quá khứ đầy sách của anh, anh căm thù nó. Anh tưởng anh tự do trong khi các vĩ nhân họ ngồi kể cả trên vai anh. Anh tưởng anh lang thang một mình trên triền sông thì anh lại phải chào tác giả này tác giả nọ. Trái đất này nhỏ hẹp quá. Mà người ở đâu ra mà lắm thế không biết. Ông nào chịu khó một tí là đã thành nhà văn hết cả rồi. Bọn biếng nhác thì thỉnh thoảng cũng thở dài thườn thượt “Hệt như tiểu thuyết”. Các vĩ nhân-không-thể-thành ấy hứa hẹn “Nếu tao viết, sẽ là cả một tác phẩm”. Bây giờ, anh nhổ toẹt vào cái gọi là bản quyền, là đạo đức ấy. Cả sáng tạo nữa – làm quái gì có thứ ấy. Rặt một lũ lừa bịp. Anh cảm thấy lạnh lẽo và anh cần những người bạn, cần những tình bạn ấm áp. Giờ thì anh đang ngồi đây - một mình trong căn phòng của mình – căn phòng mà anh đã kỳ công lựa chọn cho ưng ý mình. Đúng như anh hằng mong muốn. Nó cũ kỹ vừa phải để không quá ảm đạm. Đơn côi vừa đủ để anh thấy tự do. Có hai cửa cho anh. Căn nhà nhỏ lợp ngói và nằm tận góc miếng đất của chủ nhà. Trước là một khoảng đất rộng bỏ trống. Một cây ổi nhỏ nhỏ, một bụi chuối xa xa và một đống gạch cũ kỹ lên rêu –chúng có mặt để chiều ý anh. Anh lựa chọn tối thiểu những vật dụng trong nhà. Anh muốn tự thân chúng phải có một ý nghĩa gì, gợi lên một cảm giác cụ thể. Không bao giờ nói ra nhưng anh thường thích thú khi có người nào so sánh đúng như anh nghĩ - mọi thứ giống như trong những bức hoạ cận đại hay Phục Hưng – cũ kỹ uể oải. Anh có một cái giỏ đựng những cuộn giấy và vài thứ linh tinh. Một cái ghế để bày đồ uống nước: một ca nhựa đỏ, một con dao nhỏ và một chiếc cốc bằng gốm, tráng men một màu, hoa văn giản dị...Chiếc cốc ấy trong một chiều cao hứng, cùng với vài người bạn, anh đã sang tận Bát Tràng để chọn mua. Những hoa văn của nó gợi cho anh những ký ức. Không rõ rệt được. Nó phảng phất như những câu đồng dao vậy. Góc phòng là một cái hũ sành chỉ cắm một màu hoa cúc – vàng da diết nhưng âm thầm. Quần áo và sách vở, anh để bừa bộn trên giường. Giường là một chiếc giường đôi, nửa trong anh mắc một cái màn đơn và luôn để như vậy, nửa ngào là sách vở và quần áo. Một sự bừa bộn vừa phải và cố ý để đổi lấy sự ấm cúng. Anh tự lừa dối mình như vậy và riêng với điều bịa đặt này anh tạm hài lòng và chấp nhận như chấp nhận một phí lí. Anh nhớ đến ông Nam Cao và tặc lưỡi tiếc rẻ. Ông trẻ này dường như đã chặn mất của anh một cảm giác rồi. Thật tiếc cho những ai cả đời chưa một lần say rượu. Họ sẽ chẳng bao giờ biết được cái cảm giác của Chí Phèo lúc tỉnh rượu. Anh chưa hẳn là Chí nhưng anh cũng đang trong cảm giác ấy. Anh đã trong một buổi sáng trời trở lạnh. Tiết Đại Hàn vào ngày rằm cuối năm và mưa phùn. Trong phòng kín nhưng anh vẫn mường tượng rõ cái ánh sáng nhàn nhạt trắng và hơi xam xám của ngày đông. Bây giờ đang là buổi chiều. Anh đang ở trong phòng, đóng kín cửa và để điện. Ngay cả loại bóng điện tròn có thứ ánh sáng vàng đục này cũng là sự lựa chọn của anh. Bất chợt anh lắng nghe được những tiếng động khe khẽ của ngày. Chúng rời rạc và lác đác. Thảng thốt. Một cái gì đó mơ hồ đã được gọi tên: Thảng thốt. Anh biết chắc mình đang như vậy. Cả cái tiếng xe máy đâu đó cũng làm anh động lòng. Ngoài cửa, ở phía sân nhà chủ đang có tiếng nói chuyện. Những câu nói dường như cũng trở lên cố ý tham gia vào buổi chiều này. Nó thảng hoặc và đột ngột. Vu vơ. Rồi đột nhiên tắt hẳn. Một câu chuyện không thành chuyện. Se sẽ trong một ngày dường như sẽ không bao giờ là một ngày hoàn thiện. Anh muốn níu kéo mãi những ký ức này, nhưng bất lực. Hình ảnh và cảm giác – chúng truồi khỏi tay anh, khỏi lồng ngực anh. Nghèn nghẹn. Để làm gì anh không biết nữa. Nhưng sự bất an luôn luôn là như vậy trong anh. Anh trở thành một kẻ hồ nghi kinh khủng. Anh thở và anh nghi ngờ cả hơi thở. Thậm chí khi anh nghĩ anh cũng phải rượt đuổi với ý nghĩ ấy. Xem tại sao anh lại đang ở đấy - ở cái ý nghĩ đấy. Và chưa bao giờ anh tóm được gáy nó cả. Anh thấy mình đang chạy vô vọng giữa một con đường, không, một cánh đồng vắng lặng. Không gian đen sẫm, chỉ đủ nhờ nhờ sáng như những đêm trăng già. Anh chạy và không có phương hướng. Không có phương hướng nào hết. Chỉ biết phải đuổi theo một cái gì đó. Trời u u. Văng vẳng vẫn là tiếng gọi ấy. Một tiếng vọng. Nó không dửng dưng cũng không săn đón anh. Nó có như là nó có. Còn anh thì không còn là anh nữa rồi. Anh bị chặt đứt đôi thành hai nửa mất rồi. Lưỡi kiếm Triệu Châu sắc bén và nóng bỏng. Nóng bỏng và giá buốt - lạnh lẽo kinh hồn. Anh đang đuổi theo cái Tôi hay tôi đang đuổi theo cái Anh? Gió như có như không. U u và xoáy xiết lấy chân trời. Anh muốn khóc. Tuổi thơ của anh đấy ư? Bây giờ thì anh đã trưởng thành thực sao? Nhưng cái gì hơn cái gì đây! Anh nhớ năm học lớp 9. Nhớ cái lúc đọc truyện “Xin cô tha lỗi cho chúng em” ấy. Nó đâu rồi - cảm giác xưa cũ. Lần ấy anh cũng đã chạy trên thảo nguyên, ướt đẫm sương và vang vọng. Và gió. Nhưng ánh sáng trong trẻo thì đâu rồi. Ánh sáng của buổi ban mai kỳ lạ. Như còn phả hơi sương lẫn trong những tia nắng loé rực rỡ. Mạnh mẽ xiết bao. Mưa. Mưa rộn rã của mùa hè trong những khu phố nhỏ. Nước mưa tung toé trên mặt đất, chảy thành rãnh. Tiếng nước đập rào rào trên mái tôn, tiếng giọt gianh lanh canh xuống xô, xuống chậu. Chạy. Lũ trẻ chạy trong những cơn mưa và reo hò. Chúng chẳng cần những bản thiết kế và làm ra những con thuyền. Những chiếc thuyền giấy chở những điều thần kỳ. Chúng trôi trên mặt nước. Phải té thì chúng mới ra xa được. Cẩn thận nhé kẻo nước làm chìm thuyền mất! Rồi thì chúng cũng chìm trong mưa. Chúng xẹp xuống, ướt đẫm và lấm bùn - ngập dưới làn nước. Nhưng bọn trẻ đã chạy đi tự lâu rồi. Chúng không bao giờ chịu chờ đợi cả. Không bao giờ chúng chờ đợi kết thúc. Không có kết thúc trong tim non ấy. Trong sạch và khát khao. Chiếc thuyền vẫn chìm trong nước mưa. Và mưa sắp tạnh rồi. Sẽ có vô khối cá rô nếu bây giờ là ở quê. Những con cá rô khoẻ mạnh, ram ráp quẫy mình theo lạch nước. Phải be bờ thôi. Hay thật! Cứ như là làm ao ấy. Bọn trẻ đã hoàn toàn quên những chiếc thuyền. Những chiếc thuyền ấy đã đi xa tít tắp. Xa tới tận những Đảo giấu vàng. Và thỉnh thoảng chúng ghé lại những hải cảng. Thuyền trưởng sẽ gặp những thống đốc hay ký kết một món gì đấy. Thuỷ thủ sẽ tới quán rượu Buốc-bin. Cũng có cái giờ là thuyền cướp biển. Vào bờ chúng sẽ hạ lá cờ đầu lâu xuống, nhưng rất dễ để nhận ra những gã cướp biển. Những tay can trường và bặm trợn ấy, chúng uống rượu Rom và hát be bét. Những bài hát về những con vẹt, thuốc súng, ống nhòm và cả những thằng cụt chân. Nếu nhiều quá những thằng cụt ấy thì sẽ quẳng bớt xuống biển – cho cá ăn. Cả bọn cười hô hố và ghẹo cô hầu bàn. Chúng chửi rủa ầm ĩ và tục tĩu. Chỉ có thuyền trưởng mới buộc chúng về tàu được. Chúng lại ra khơi. Những tàu cướp biển không bao giờ biến mất cả. Chúng cũng không chìm. Nếu cả bọn chết thì nó sẽ là một con tàu ma. Con tàu lầm lũi đi trong sương mù và bóng đêm. Bất chợt một ngày tạt sát những con tàu khác và mất hút - đột ngột. Lại có một con thuyền có cánh buồm màu đỏ thắm. Nó đi khơi đã rất lâu, rất lâu rồi. Chỉ nhớ, có một lần, nó xuôi theo một dòng sông. Đứng xa bờ sông một chút thì không thể thấy được thân tàu. Chỉ có màu đỏ thắm là thấp thoáng sau những lùm cây. Rồi nó lại ra khơi và bắt đầu một chuyến đi mới. Những chuyến đi không bao giờ là cuối cùng cả. Rồi mờ nhạt. Tất cả mờ nhạt đi. Bọn trẻ rồi cũng thành người lớn cả. Người lớn thì chóng quên. Người lớn phải tới tận những hải cảng, những bờ biển để nhớ một con tàu. Cũng không hẳn thế. Hồi họ trẻ hơn, khi họ hai mươi tuổi, họ đã nhớ và nhìn thấy những con thuyền. Không cần phải ra biển. Những cánh buồm ngày xưa. Cái vẻ thần kỳ của ngày xưa. Cánh buồm bay qua ô cửa sổ. Một lần và mãi mãi không bao giờ trở lại. Cho dù giờ đây họ có tụ tập lại, bọn trẻ ngày xưa ấy, ôm đàn và hát mãi về bài hát xưa. Bài hát có màu hoa đỏ, có tình yêu và có những cánh buồm bay qua ô cửa sổ. Họ có thể khóc nhưng cũng chẳng thể nào thấy lại những canh buồm và những con thuyền. Nhưng chẳng sao - người lớn thì bao giờ cũng chóng quên. Họ vẫn phải sống với thời gian của họ kẻo không lại một ngày họ phải nhớ cái ngày mà họ đang sống đây. Một vài người tin vào luân hồi. Như thế tốt. Có nghĩa là họ sẽ chẳng vội vàng gì. Sẽ có một ngày họ lại có tuổi thơ khác, cuộc đời khác, tinh khôi. “Tinh khôi”, đã có lần anh bị lừa bởi từ ấy. Thuở dại khờ của anh, anh đã mất mấy năm cho nó. Cô bạn cùng lớp có đôi mắt trong sáng và hai bím tóc buông thõng. Mảnh dẻ và áo hoa tím nhạt. Anh ngồi cuối lớp và luôn chỉ nhìn thấy cô ấy như vậy, hơi nghiêng và mảnh khảnh. Anh không thể gọi tên được tình cảm ấy. Anh ghét sự tan vỡ nên rất dè sẻn khi dùng từ mối tình đầu. Cho tới tận sau này anh vẫn không biết được anh đã có mối tình đầu chưa. Một vài người đi lướt qua quãng thời gian ấy của anh. Rồi mất hút. Anh thở dài sõng sượt, xếp họ vào một bao giấy, loại mua ở siêu thị, rồi cất kỹ đi. Có lẽ một lúc nào đó phải mang ra bày tại một hàng souvenir nào đó mất. Chứ làm sao anh mang được tất cả bọn họ theo đây, khi mà anh hệt như một thằng lang thang. Anh đã bỏ đi, như một cuộc chạy trốn. Ngài D đã xơi tái mất của anh từ “xảo ngữ” rồi. Anh cũng rất xảo ngữ. Hèn hạ nữa. anh ba hoa và tự chửi mình cho cô gái nghe. Bắt cô gái ấy phải tưởng tượng cho mình một nỗi buồn, một cái gì ngờ ngợ như số phận, như cá tính. Rồi một ngày nào đó, cái cảm giác cồm cộm dưới mông xuất hiện. Nó ngắt lời anh bởi vì anh đã kịp nhận ra đó là cái đuôi chồn hôi. Tẽn tò, ê mặt, anh lủi về. Cố vớt vát bằng mấy lời khó hiểu, úp mở. Nghĩa là cũng na ná một kiểu tạo tình huống. Và hơn cả như thế, bằng sự...

--------------

Hết.

Đứng-ngồi

Ngồi









Đứng.

Nhập ma

Tớ thường rất chú ý đến việc đặt tương quan giữa tít với ảnh với nội dung và với tag. Trong các tag của tớ có một cái là "tâm_ma". Cái này tớ đặt để ở đấy rất lâu rồi hy vọng gầy dựng được sự cảm thông tương tri với bạn bè; cũng như gầy dựng được niềm tin bất xá bất tuyệt vào LÒNG YÊU SỐNG, QUYẾT VƯỢT trong 1 vài bạn bè - dù là họ chưa ở trong friend list của tớ. Tớ viết hay nói điều gì luôn có 1 đối tượng xác định trước những liên tưởng chung chung khác cho mọi người. Và để 1 lúc nào đó các bạn tớ bắt đầu chia sẻ được một cách tích cực khi tớ chính diện viết về "tâm_ma", nói ngoa là tớ nhập ma.

Tớ mượn tạm chi tiết của Tru Tiên để ví von thế này: cũng giống như dùng toàn thân dụng dẫn "Ngự lôi chân quyết" khi hoả hầu chưa đủ vậy. Tớ nhập ma là bất xá rồi nên mong bạn tớ nhớ cho một điều - hãy chỉ soi lại chính mình; hễ khởi vọng tâm phán xét, tranh biện với tớ thì cũng thôi đi. Chỉ xét mình còn hãy cho người như nguyện với chính những nghiệp báo của anh ta.

Phiến diện trong đa đoan mong bạn hiểu và NHẬN cho. Ngoài ra tớ chả có gì đáng kể.

...Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân

Rồi thì chàng cũng vào đến những công ty như "In vét con dao" của M. Nguyễn Trần Bạt hoành cbn tráng đương đại. Chàng làm ở phòng FDI hẳn hoi nhé. Chàng tham gia nhiều dự án lớn. Chàng được sếp gái thương...bị thằng em trưởng phòng nó ghét...bị công việc khó nó hãm...

"Rồi anh lại ra đi
Bắt đầu tự thuở ấy
Khi trời mờ hơi sương.."


Ghi chú là chỗ này tớ hát nhé. Như Thanh Hoa hát ấy. Chuyện đời chàng cứ vắt vẻo chông chênh như vậy mãi và các bạn sẽ bẻ bai tớ có gì giống đâu; đọc thấy xúc động ...bỏ cố nội. Vấn đề là ở chỗ này. Chàng lý tưởng nhưng chàng dốt. Dốt đặc. Logic của chàng là logic cảm tính. Chàng biết 25% phí là bao nhiêu tiền nhưng kỳ thực chàng không biết "cộng, trừ, nhân, chia". Các bạn có tin được không? Không. Hẳn rồi. Vậy tớ xì nốt ra này: chàng không đọc được những con số lớn hơn 1.000.000. Nhiều số không là chàng hoa mắt. Chàng không phân biệt được chúng. Một cách bí mật - tất nhiên mình tớ biết bí mật đấy rồi bây giờ là các bạn. Tớ đã từng yêu cầu chàng mua lại sách toán cấp 1 để tớ dạy lại chàng cách cộng trừ nhân chia. Tớ thề với chàng là chỉ dạy đến khi nào chàng biết phân biệt hàng với lớp là tớ thôi. Nhưng có lẽ tại tớ dạy dốt nên chàng không theo hết khoá đấy. Còn đang dang dở ở phép nhân. Chàng vẫn mãi mãi không biết hàng lớp của những tỷ đồng. Chàng mãi mãi là chàng hề lơ láo trên tuồng đời. Chuyện tớ dạy dốt không phải tớ nói khiêm đâu - bằng chứng là khi chàng hỏi tớ thế nào là mệnh giá tối thiểu của cổ phiếu thì tớ đã chịu không thể nào nói rõ cho chàng được. Cho tới khi vợ thân yêu vĩ đại và cụ thể của tớ trừu tượng ngẫu nhiên nhảy vào bảo "anh cứ tưởng tượng như rút tiền ở ATM vậy". À, rút tiền thì chàng biết. Chàng kết luận là đã hiểu. Và lúc đó chàng đang làm tư vấn FDI cho "In vét con dao" đấy. Tay ngang như tớ sau bao lần lẩn mẩn mày mò tìm cách hiểu cái chàng đem hỏi cuối cùng cũng nghĩ ra 1 giải pháp thiên tài: tớ cho chàng cóp cái file excel để chàng sửa số. Nếu chỉ thế mà xong thì đã đành. Nhưng chàng không cam tâm. Chàng nhất quyết muốn tớ giải thích thế nào là NPV với IRR cơ. Chàng thành thực muốn hiểu tất cả mọi sự. Nhưng chàng dốt một cách trơ trọi.


Nhưng trí tuệ cảm tính của chàng, kinh nghiệm xông pha trận mạc của chàng với những chàng nông dân Thái Bình đem mảnh ruộng đi lập dự án vay 200 tỷ, với những con nợ của chàng...cũng đủ giúp chàng có một nghiệp vụ vững vàng chấp chới ở khu vực theo dõi dự án và xử lý phát sinh. Trò đời nhiều lúc cũng ngộ. Người ta cứ bí hiểm với nhau, múa múa vờn vờn mà thành ra cái may Vi Tiểu Bảo nó cứ bám theo chàng mãi. Vừa đủ lẵng nhẵng để chàng ngửa cổ chuẩn bị đón cái tuổi 40 phía trước đâu đó dăm năm nữa. Chàng vẫn độc thân và chưa yêu được ai. Vẫn hăng hái xung phong vào những mặt trận ác liệt nhất như KPMG...này nọ. Mặc cho mấy tháng làm trợ lý tổng giám đốc đi mây về gió vi vu hờ trước đó vừa suýt cho chàng nếm mùi đao búa. Vẫn một con xe ghẻ với cái phòng trọ bé tí nhưng giờ gần trung tâm hơn. Độ rày chàng thưa đến gặp tớ. Tớ cũng thưa gặp chàng. Có lẽ đã gần 1 năm. Từ độ chàng hỏi tớ làm sao lập công ty để bán hoá đơn đỏ. Tớ sợ. Sợ chàng mệt rồi, muốn nhanh nhanh kiếm chút vốn liếng với đời. Hay đơn giản vì cuối tháng chàng phải đóng tiền nhà rồi. Cái IBM phò chàng bán đã lâu. Nhưng lại hay tin đâu đó chàng đang làm trưởng phòng kinh doanh của 1 công ty mới nổi, rất to, nhưng là privacy nên tớ không tiết lộ đâu. Chàng làm trưởng phòng vài lần rồi. Tớ mong sớm thấy ngày chàng yên ấm hưởng tước Lộc Đỉnh Công bên 1 Song Nhi bé nhỏ nào đó. Mong cực. Tớ trông chàng như trông cây sào dò nông sâu nước ngược dòng đời.



Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân...




Cây cột to đùng đã sụp xuống cũng vài năm. Yếu ớt và mỏng manh trong vòng tay một Song Nhi nào đó. Còn chàng, bao giờ chàng lại uống cà fê với tớ để phân tích tình yêu tình báo như độ nào? Song Nhi ơi, em ở đâu - dưới tán bưởi trong nắng đầu hè hay bên khóm tầm xuân xanh...

Trèo lên cây bưởi hái hoa...

"Nếu tôi là ổng" là một câu điều kiện không có thật trong tiếng Anh, ở bất cứ thì nào. Bởi vì đơn giản điều đó là "không có thật". Chỉ có trong giấc mơ chúng ta mới có thể thực hiện nổi điều này. Rất đơn giản, tự nhiên ta thấy ta là ai đó trong khi vừa là ta - tự nhiên và lập tức. Bạn nào để ý sẽ thấy trong vài giấc mơ nào đó bất kỳ, ta nhảy từ cảnh này sang cảnh kia một cách chớp nhoáng không cần lý do gì hết ráo. Và ta có thể là con gà hay thấy người khác là con gà một cách bình thường, hồn nhiên. Dịch sang tiếng người lúc tỉnh thức điều đó gần tương tự như "Tôi thấy anh ta như con gà vậy", hay "Tôi như con gà tồ này". Còn nếu ta nói "Nếu tôi là con gà" thì tất nhiên ta cũng phải chia ở dạng điều kiện không có thật. Vậy chuyện ở sau đây mà tớ sẽ nói là nói trong lúc mắt nhắm mắt mở các bạn đừng chấp nhé


"Nếu tớ là ổng" thì tớ sẽ nghĩ thế nào khi có người (nhất là bạn) nói về mình thế này nhỉ? Bần thần bối rối, bực tức khinh bỉ hay mệt mỏi chán nản...thì cũng thấy có người nói rồi. Và trước hết tớ có lẽ cũng sẽ như thế chăng? Không biết. Nhưng giờ tớ muốn làm một phép thử mới. Nguyên do từ một sự mê tín nhảm nhí của tớ về con người. Nhưng chót đã là lựa chọn của tớ mất rồi. Nên bây giờ tớ muốn thử "nếu tớ là ổng" - gồm cả hai con người với một giả thuyết ban đầu là luôn muốn tốt và chỉ làm điều tốt cho mình cũng như cho người thôi. Để xem tớ có tự mâu thuẫn không ấy mà. Cũng để xem bộ lọc của tớ hoạt động có tốt không thôi. Chứ ai chả biết đây là câu điều kiện không có thật ở mọi thì rồi!

Việc khó khăn này tớ có gì để bắt đầu không? Xin thưa tớ có. Tớ có một mối giao tình thâm thiết với một anh Đông-ki-sốt từa tựa như vậy. Vả chăng, hình như nhiều bạn cũng ít nhiều cho tớ là như vậy - nhưng hổng thấy các bạn đó nói, chắc chưa hệ luỵ gì đến nhau đây. Quay trở lại với anh Đông-ki-sốt của tớ nhé. Anh hơn tớ 5 tuổi, lớn lên trong một gia đình lao động bình thường ở Yên Bái, văn chương lắp bắp, người thấp , trán dô, mặt láo nên khả năng rất cao là anh ấy không bao giờ bén mảng đến vườn văn hoa bay chim hót do đó mà những chiếc cối xay gió của anh ấy hiện giờ chỉ tập trung vào việc có một văn phòng luật riêng và "làm việc như Tây, kiếm tiền nhiều như đại gia và giúp đỡ mọi người hết khả năng của mình thôi". Ảnh học khoa Luật trường Tổng hợp ra. Và nếu người ta chịu cấp văn bằng cho một chàng trai học chui từ buổi đầu tiên đến ngày cuối cùng thì ảnh có thêm một bằng tại chức ngoại ngữ. Hỗn danh của ảnh có thêm một chữ "AIDS"-"ết" ấy mà-bởi thói ăn ở luộm thuộm bẩn thỉu. Bẩn, luộm thuộm thế nào ư? Bẩn như các bạn xa nhà thời sinh viên hơn chục năm đổ về trước ấy mà. Bẩn, hay luộm thuộm hay kỳ cục như chuyện chàng luôn ngồi trong nhà xí mà không bao giờ chịu khép cửa ấy mà. (Chàng tâm sự với tớ - chứ tớ chưa đụng hàng bao giờ - là để cho có cảm giác hơi phiêu lưu mạo hiểm). Các bạn đừng vội cười con người rừng rú ấy nhé. Kiểm điểm lại bản thân xem nào. "Phiêu lưu, mạo hiểm" của chúng ta chắc chỉ như các nhân vật trong xi-nê thôi: sạch sẽ, đẹp đẽ, sẵn sàng và lãng mạn - đương nhiên bụng dạ ổn định, không đề cập đến Cá nhân tớ thấy trong tình tiết sự vụ li kỳ này ngút ngát sự phiêu lưu mạo hiểm đến chân tơ kẽ tóc luôn! Ly kỳ như ngày chàng bảo tớ có đi học tại chức ngoại ngữ như chàng không. Như chàng - có nghĩa là ăn mặc gọn gàng sạch sẽ, đến sớm nhất vào hôm tập trung, làm quen với người trực cửa hay bất cứ ai đó đến sau. Lờ lờ, tảng tảng lẫn vào trong cái nhập nhằng nhộn nhạo nhá nhem của bất cứ lớp tại chức nào của thời hiện đại này mà vui vẻ đi hết mấy năm học với các bạn như ai. Mà không mất 1 xu! Giờ chắc chả cần thế. Hôm rồi trước cổng trường ĐH nọ tớ đã thấy mẩu giấy in dán trên cột điện nguyên văn thế này:

"Chúng em là nhóm sinh viên trường X, trường Y...nhận đi học hộ cho các anh chị học tại chức, thạc sỹ...Chúng em xin cam kết sẽ thực hiện các buổi học có ghi chép, điểm danh và làm bài tập đầy đủ.

Giá cả theo thoả thuận trực tiếp. Liên hệ: 09..../04...."

Ôi giời, chàng thông minh phiêu lưu bao nhiêu mà ngày đó cũng không nghĩ ra nổi là lại còn có thể đem cái phiêu lưu mạo hiểm của chàng năm đó ra mà kiếm lấy bộn tiền sao? Thật, sóng Tô lịch lớp sau đè lớp trước quá thể đáng! Tớ hồi đó thì còn nói làm gì! Chỉ dám đem ước mơ phiêu lưu mạo hiểm phẳng phiu có nếp gấp ấy sang trường Tổng hợp vào giảng đường liên khoa Sử-Triết-Luật nghe lỏm một trong bốn cây cột to đùng của ngành sử học nước nhà giảng giải về "cơ sở văn hoá VN" trong trình hiện thổ cẩm và bia chai HN thôi. Còn nhớ được bài nói về câu ca dao "Trèo lên cây bưởi hái hoa/ Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân" đây. Lúc nào tớ rỗi, tớ tán.


Chàng xấu nhưng chàng lại vô cùng tự tin vào bản thân mình. Tin mãnh liệt vào sức quyến rũ kinh người của mình với các em gái. Chết cái là chàng cũng tin vào tình yêu sét đánh mới chết chứ! Chàng gặp một em gái năm nhất đến chơi khu nhà trọ chúng tớ buổi chiều là chàng mắt sáng rực, tóc dựng ngược, khoan thai xoắn xuýt bên em với bao la trời biển Đông Tây Kim Cổ...thật một trời tình mộng, khiến em dù sao cũng thẫn thờ mất một lúc lâu, lén ngửa cổ lên giời tìm con ong cái nhạn để cười duyên, mắt chớp chớp. Ăn tối xong là chàng sẽ tình nguyện đưa em về. Đi bộ thôi. Trên con đường làng ẩm ướt dưới bóng cây rì rào ấy hết 200 mét đầu thì chàng sẽ tỏ tình với em. Đi hết 20 mét yên lặng bối rối của em thì đến gần vườn chùa. Chàng như bao lần hấp tấp trước sẽ thành thực tin rằng em yên lặng là em đồng ý và sẽ vít cổ em mà trao nụ hôn nồng nàn. Vít một tay còn tay kia thì...bóp bóp...(Ty Văn hoá kiểm duyệt mất một đoạn). Rồi sẽ ăn tát. Rồi sẽ về lôi tớ đi uống cà fê băn khoăn đến sững người tại sao mối chân tình ấy của chàng lại bi thảm thế. Lần nào tớ cũng kiên nhẫn giảng giải cho đồ rừng rú ấy về cái tâm sự e ấp, cái ước mơ thanh tao của người Kinh chúng tớ. Nhưng xem ra nước đổ đầu vịt đực. Chàng miền Thượng ấy không rút được nhiều kinh nghiệm lắm. Được cái càng thêm biết ơn tớ đã chịu hiểu thấu nỗi lòng chàng.


Rồi thì chàng cũng ra trường. Để lại một mối tình với một em sơn cước Hoà Bình học ĐH Luật năm nhất. Một mối tình cực băn khoăn bối rối. Cuối cùng thì chàng cũng gặp nghiệp báo của mình. Em không đẹp, da đen nhưng mắt to và có duyên. Ngày đầu em xuống phố, thay đồ gội đầu xong là em sang bên phòng tớ lúc đấy có 3 thằng đang lúi húi vẽ vời đàn đóm. Em se sẽ ngồi xuống xin phép được cùng chơi. Se sẽ hỏi han. Làm chúng anh đây cuống, chúng anh ngượng. Căn bản chúng anh chưa tới tuổi tán. Tối. Chàng đi học lớp tại chức về và chàng lại bị sét đánh lần nữa. Lần này sét to, chát sém hết tóc tai mặt mày. Chàng yêu, yêu điên cuồng và ồ ạt. Em yên lặng lắng nghe. Có hôn. Bóp cũng được. (Các bạn đừng nghĩ bậy. Thời chúng tớ chỉ đến đấy thôi. Không có gì khác nữa đâu). Nhưng nhất quyết em không nói là yêu hay không yêu chàng. Chao ôi tê tái, bẽ bàng. Bao nhiêu khí thế đàn ông, cả một rừng chí khí của chàng không biết đặt để vào đâu. Và oái oăm thay, trời già trêu bạn trẻ. Nàng lại thích một anh khác. Cũng trong xóm liều chúng tớ. Ôi, cái xóm liều yêu dấu. Một khu nhà với hơn hai chục mạng đủ cả Văn, Hàn, Triết, Luật, Thợ xây thợ hồ, cảnh vệ bala...Cả một vườn quả chục mẫu thơm lừng mùa ổi nhé. Cả một cánh đồng phía tây cho những chiều tà chạng vạng nhé. Một giáo đường yên dịu, một mái đình yên ả trầm tư,, một vườn chùa xao xác nhé. Những đêm đêm ngùn ngụt khí thế tửu chiến với các chàng Hàn Xẻng, Nhật Bủn đến cưa chị em nhé. Một thằng Hàn Xẻng đã thành công đậm khi trình diễn màn say rượu đến trước cổng nhà chúng tớ lúc hai giờ đêm mưa gió và gào to lên "Th..ơi, anh yêu em". Nó lăn ra ngủ trước cổng. Còn nàng thì thu lu kéo ghế ôm chăn ngồi trông ở trong vì bà chủ nhà nhất quyết không dậy mở cửa. Cho đến khi biệt đội can thiệp nhanh chúng tớ thiết kế vụ cẩu nàng ra khỏi hàng rào đưa tình yêu sang một bến đậu mới...

...Nhưng chàng thì không được diễm phúc ấy. Chàng mãi mãi là chàng hề lơ láo trên tuồng đời. Số chàng rồi. Nàng Bạch Tuyết ngăm đen ấy phải lòng chàng Văn Nguyễn Du của chúng tớ. Ôi giời, đây lại là một đại nhân vật nữa, mà khéo ra tớ sẽ viết thành tiểu thuyết đấy. Nhưng dại gì. Mình còn trẻ đâu ngu gì để tinh hoa phát tiết hết ra thế được! Chàng Nguyễn Du là một người lơ đãng. Chàng ở cõi Văn thực. Rất ít ghé cõi người. Quả tình văn chàng cũng hay, gọn gàng và bí hiểm. Nhưng chàng, như một vănn sỹ chân chính hiếm hoi còn sót lại, không hào hứng lắm với một tìn yêu cụ thể như thế. Sân khấu xoay 180 độ. Nàng tha thiết kín đáo bày tỏ. Nhưng chàng hôn mà chàng không yêu. Chàng có nhớ nhưng chàng không yêu. Ôi. Những kẻ yêu đương tội tình chi mà trời đày đến tệ...


...Chàng Đông-ki-ết của chúng ta ra trường đúng hẹn và về nhà báo cáo kết quả trước khi quay lại Hà Thành "còn ta với mày". Nhưng sự đời éo le: mẹ hiền ở quê đã chuẩn bị trước cho chàng một tương lai ông thông ông phán ở tỉnh rồi. Tất nhiên là chàng không chịu. Nhưng tất nhiên chàng hiểu mẹ. Người mẹ đã chèo chống con thuyến ọp ép của gia đình chàng qua ngày tháng năm. Chàng là cả. Em chàng tự kỷ. Tức là không khôn. Không mạnh mẽ như chàng. Một tay mẹ chàng bươn chải. Bản thân chàng cũng thú nhận không có tuổi thơ. Tuổi thơ chàng ngày học lớp 1 đã biết xui mẹ bán hàng nước và chàng trông quán. Tiền cho vào một hộp tôn có lỗ. Tuổi thơ chàng xui mẹ đi hút cát dưới sông lên bán. Nhưng chàng không cam tâm với một tương lai cụ thể như vậy. Chàng giận mẹ khoác ba lô xuống Hà nội một tối. Hôm ấy ma nhập thế nào mà bên tách cà fê tớ đã nói điều gì đó không liên quan đến tình yêu, không liên quan đến sự nghiệp. Tớ nói về những người mẹ lặng lẽ giặt chiếu bờ sông. Về những mệt mỏi chông chênh cuối ngày bên người chồng vô tích sự...Rồi cũng đột ngột như khi chàng xuống núi; 5g sáng hôm sau chàng xách ba lô về rừng. Phải về rừng và đi biệt 3 năm. Chàng lên hẳn Trạm Tấu. Làm thầy ký ở toà huyện. Viết thư chỉ cho tớ chỗ nhỏ tý trên bản đồ, nơi đa phần là dân tộc. Chàng nhiều hoài bão. Đã mở lớp dạy Anh văn. Tham gia Đoàn Đội. Dự định phát một quả đồi gầy một trang trại. Đã mua 1 ti vi đen trắng và đang cặp kè tạm với một em già đã có gia đình nhưng chán chồng. Môt lần chàng thụ lý hồ sơ 1 vụ ly dị. Em đẹp và đau khổ. Thằng chồng nghiện, vô tích sự. Một con nhỏ. Em bỏ nó sau một đám cưới quá sớm và xuống Hà Nội làm vũ nữ trong New. Mãi sau này khi lại về Thành chàng tình cờ gặp em trên tàu khuya và yêu nhau cũng được mấy năm sau này...đấy là chuyện về sau.

Rồi chàng theo đúng kế hoạch cũng về đến thành phố quê hương chàng. Rồi chàng vỡ mộng. Bởi những võ chàng biết, chàng tích cóp vô dụng ở đây, trên quê chàng. "Khác phái khó đánh nhau!" Chàng lại tay trắng xuống núi sau hơn 4 năm biền biệt. Chàng xuống phố khi bạn bè đã ổn định và đang thăng tiến rất nhanh. Chàng không liên lạc với ai. Đi làm thuê cho một khách sạn mà việc chính là quét hành lang và bật tắt điện sáng tối. Rồi chàng cũng kiếm được việc. Đi tìm nhà cho tây thuê. Đi phát tờ rơi. Đi đòi nợ thuê. Có tên công ty đàng hoàng. Miệt mài. Không mệt mỏi và tràn đầy tin tưởng. Hệt như ngày xưa tình ái thuở nào. Giờ thì chàng khoan yêu vội. Chàng xác định thế. Sự nghiệp cái đã. Chàng quyết chí và bắt đầu rất thấp nhưng chàng chưa bao giờ tủi hổ gì. Chỉ muốn âm thầm vươn lên. Trời cũng chẳng thương chàng là mấy. Chàng đi học đúng thời nhưng ra trường lệch thời. Văn bằng cử nhân Luật của chàng hoàn toàn vô tích sự. Nhưng chàng không mỏi. Chàng luôn có một tập dày những mẩu báo cắt ra, ghim cẩn thận. Chàng thi gan với các nhà tuyển dụng, không thèm xem đến điều kiện xét tuyển. Chàng biết tất cả các công ty lớn ở Hà Nội. Tớ cũng thi gan với chàng những lần miệt mài phân tích tình hình và định hướng cho mai này. Chàng trông vào tớ như nhìn đám cây bụi xa xa để nhớ đường về. Tớ trông chàng như cái sào dò nông sâu nước ngược dòng đời xô đẩy. Có lần chí phiêu lưu phẳng phiu có nếp gấp của tớ lại thót lại khi chàng mất việc chỉ vì nói dối công ty đi dự lễ tốt nghiệp của tớ. Tớ chỉ mời chàng thôi. Cái công ty chết tiệt. Công ty khỉ gió. Công ty đếch gì, chuyên đi tìm nhà cho Tây thuê. Công ty (bị) chó đuổi, hắt nước như cơm bữa. Tớ nản nhưng chàng không nản. Chàng lại dở dở với tớ từng sấp mẩu báo cắt và trù định cuộc chiến mới. Chàng trông tớ như cái cột điện nhớ đường. Tớ trông chàng như cái sào thăm nước nông sâu...

Ngô thập hữu ngũ nhi chí ư học

Luận ngữ, II, 4, NHL:


- Tử viết: "Ngô thập hữu ngũ nhi chí ư học; tam thập nhi lập; tứ thập nhi bất hoặc; ngũ thập nhi tri thiên mệnh; lục thập nhi nhĩ thuận; thất thập nhi tòng tâm sở dục, bất dụ củ"

Dịch: Khổng tử nói: "Ta mười lăm tuổi để chí vào việc học (đạo); ba mươi tuổi biết tự lập; bốn mươi tuổi không nghi hoặc nữa; năm mươi tuổi biết mệnh trời; sáu mươi tuổi đã biết theo mệnh trời; bảy mươi tuổi theo lòng muốn của mình mà không vượt ra ngoài khuôn khổ đạo lý.

--------------

Ngày nay những câu như "tam thập nhi lập", "tri thiên mệnh"...đã thành ngạn ngữ. Người lạc quan có thể cho là đạo của Thầy Khổng còn có vết tích ở hiện tại. Nhưng người ta thường quên đi cái mốc đầu tiên "Ngô thập hữu ngũ nhi chí ư học" - điều quan trọng nhất! Tại sao lại cần phải nghiêm trọng hoá vấn đề vậy ư? Là bởi vì nói bừa ở cửa miệng theo thói quen thì người ta ít nghĩ. Lâu thành ra nghiễm nhiên thủng thẳng cho rằng ta 30 tuổi ta nhi lập rồi đây, ta 50 ta tri thiên mệnh rồi...bala...bala...Sống mà dễ thế nhỉ??? Điều này nhất là đặt trong bối cảnh văn hoá trọng tuổi tác của phương Đông thì lại càng trở thành ít bị nghi ngờ. Năm tôi 20 tuổi có từng phát biểu (rất thành thực) với 1 người 50 tuổi rằng tôi thấy người khác sinh ra trước tôi điều ấy chỉ mới nói lên rằng anh ta phơi nắng lâu hơn tôi thôi! Nhưng sống thêm vài năm ở đời là đủ cho tôi cảm nhận được ý vị của chiêm nghiệm. Đành rằng đó là có phần do xu hướng bẩm tính thích tỉ mẩn ngâm ngợi nữa - không thể trừ bớt cái hiện tiền của quá khứ ra được. Mở rộng ra để minh giải cho cái "Kính lão đắc thọ" thành ra phương thức tư duy chiêm nghiệm trực giác là một chủ đề hơi rộng ở đây nhưng cũng nên nhắc qua để bạn phân biệt gốc với ngọn trong suy niệm của tôi.

Post này lấy cảm hứng từ bài trên blog của chị HY. Chuyện cũng giản dị. Chỉ là một sự ngẫu nhĩ về câu chuyện tự thương mình. Thú vị là ở thời điểm bài thơ ra đời. Lúc đó tôi chưa là công dân mạng đương nhiên không rõ sự tình. Sau đấy khoảng 1 năm cũng ngẫu nhĩ vu vơ tôi có đôi lời với 1 bạn về lòng tự thương mình. Bạn ấy đi qua tứ cú nhanh quá nên chuyện cũng đành dang dở vậy. Bạn hiểu nhưng tôi còn điều vi tế không có chỗ đặt lời. Hôm nay xem thấy bài thơ của ba năm trước của chị thì thấy vui vui. Vui bởi vì đấy là một BIỂU HIỆN mong manh của sự trải nghiệm. NHẬN ra một sự thật. Hay NGHIỆM rằng lời nói vốn chỉ đến vậy. Nhưng ĐẶT ĐỂ thôi cũng cho hay chỗ vi tế trong khác biệt giữa hiểu và BIẾT, NHẬN CHÂN MỘT CÁCH THÀNH THỰC VÀ CHĂM CHÚ? Hay giản đơn là tiếng thở dài "đi đâu loanh quanh" một cách cảm thán. Bề chiều nào cũng cho tôi ý vị cả. Và tôi tin ở một tình yêu tha thiết vào việc sống_ở_đời từ những biểu hiện như vậy. Mặc dầu chuyện còn có thể dài mãi mãi - sống mà dễ thế ru :)



Quay trở lại với lời tự thuật của Thầy Khổng. Đạo làm người của Thầy cao vời vợi thì ai cũng biết ít nhiều rồi. Nhưng cũng nên kể ra đôi chuyện làm quà ở đây: có người hỏi trò của Thầy là "Thầy anh là người thế nào". Học trò im lặng sau về kể với Thầy. Ngài đáp "Sao anh không nói với họ ta là người hằng ngày ham học đến quên ăn, khi học được rồi thì vui mừng đến quên cả tuổi già đang đến". Thầy Khổng có lần nói đại ý "Người ta đến 50 tuổi mà không có sự nghiệp gì thì không đáng sợ nữa". Chữ sự nghiệp của Thầy hiểu thế nào cho đặng cũng khó bàn hết ở đây. Lại nhớ chuyện có người quen trong làng cậy già phóng túng xoải chân ngang đường, Khổng tử gõ gõ vào chân mà trách "Hồi nhỏ không biết kính thuận người lớn, lớn lên không làm được gì đáng khen, già rồi mà không chết. Như vậy chỉ báo hại người ta thôi" (XIV.44).




Lời người nhân rất mực mắng căng thẳng thế phải NHẬN thế nào nhỉ?

Lựa chọn

Sổ tay: Phương thức tư duy của chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào những gì mà chúng ta làm và những cái mà chúng ta cảm thấy hứng thú...> Không có nghĩa là suy nghĩ bị bóp méo mà chỉ có nghĩa: có rất nhiều khả năng lựa chọn cho phương thức tư duy của chúng ta - nếu có hứng thú khác thì suy nghĩ khác. (Erich Fromm)
------------






Tớ có vài thắc mắc từ lâu mà chưa giải đáp được. Vì đó là vấn đề của phương thức tư duy khác. Chứ không đơn giản gói gọn trong việc bô bô nói đúng sai. Nhớ lại ngày trước phải trình bày 1 bài tập nhóm, sau khi nghe tớ trình bày xong, có 1 bạn đã phản biện thế này: "Ông nói khôn bỏ xừ. Nói vậy, đúng thì là công của các ông mà sai thì không phải lỗi của các ông!". Nguyên lai bởi vì trước khi trình bày tớ có nêu lên 3 mục tiêu của nhóm: 1. Hoàn thành bài tập môn học. 2. Nắm được phương pháp luận môn học. 3. Đặt vấn đề tổng quát và vạch ra hướng giải quyết cũng như giải quyết thí điểm trong phạm vi khả năng cho phép. Hì, nói thế thì quả thật là đã lái được mọi người vào cái tiêu điểm dễ trình bày nhất là "Phương pháp luận" - chứ môn học có vài trình mà để các bạn hiền soi vào các chi tiết thì chỉ tổ phí công trình bày. Lúc bạn ấy nói thế, tớ ứng khẩu nói ra điều này mà mãi sau này tớ luôn cảm thấy đúng một cách dễ hiểu thế mà sao nhiều người không chia sẻ tâm đắc mấy. Tớ bảo đại ý "Thực ra, cái Đúng nó không phụ thuộc vào tớ hay vào các bạn. Chúng ta đơn giản là cố gắng tiến tới nó. Nếu có đến sát nó thì tớ vẫn chả có công gì". Có nghĩa là thực lòng khi tớ Đúng tớ cũng không tự hào gì. Khi tớ Chưa Đúng thì tớ chỉ quan tâm đến làm sao cho Đúng. Tớ không nghĩ là ai có thể sở hữu riêng nó được. Các bạn cẩn thận, cái Đúng ở đây tớ dùng với nghĩa rất tương đối và rộng rãi - đại khái gần giống Chân Lý, nhưng mang màu sắc như là những giá trị, phẩm chất đáng theo đuổi của cuộc sống.


Dạo này online nhiều, va chạm nhiều nên học được tính cẩn trọng trong trích dẫn hay sử dụng tài liệu của người khác. Vì tớ muốn tránh rắc rối. Nhưng cũng vì học theo gương cụ Nguyễn Hiến Lê - gương của người tự học: biết cái gì từ đâu thì nói đúng như thế. Để người khác có thể kiểm chứng, có thể kiếm được tài liệu mà cùng học, cùng suy tư với mình. Cũng để người khác có thể chỉ ra cho ta chỗ sai nếu có. Trước chuyện ĐÚNG-SAI cụ luôn chừng mực, rán dò nguyên nhân của người, đưa ra thuyết của mình. Có thể nói đơn giản thế này "TỪ CHỖ TÔI BIẾT THÌ TÔI THẤY LÀ ANH SAI. TÔI SUY NGHĨ THẾ NÀY...ANH CÓ THỂ THAM KHẢO" thay vì nhảy chồm chồm lên và mạt sát hay mỉa mai. Tớ mãi mãi không hiểu sao khi người ta nghĩ mình đúng người ta thường tự cho quyền mình được mỉa mai, phê phán kẻ khác nặng nề đến vậy. Nếu ta biết cái ĐÚNG điều tự nhiên và giản dị nhất, cần thiết nhất là chia sẻ giúp người chưa thấy biết nó. Nếu không, lấy gì để phân biệt ĐÚNG - SAI? Như người đầu tiên ra khỏi HANG TỐI thì việc cần thiết là dẫn kẻ khác ra khỏi HANG chứ đâu có thể nói chuyện lạc lõng vu vơ, ông nói gà bà nói vịt được??? Trong 1 bài viết cũ tớ cũng từng viết thế này:






Vả lại tôi không cho mình cái quyền cười nhạo kẻ khác khi bản thân mình tồi tệ. Nếu anh hạnh phúc thì anh phải tôn trọng hạnh phúc của người khác và cảm thông với kẻ bất hạnh; nếu anh bất hạnh lí gì anh ghen tức hạnh phúc của người khác và không chia sẻ với kẻ đồng cảnh? Nhưng khi anh phải lựa chọn giữa quyền lợi và thua thiệt thì sao? Khi tôi chưa biết nơi nao là con đường phải đi mà tôi lại phải lựa chọn – lựa chọn khi hạnh phúc và quyền lợi (thứ quyền lợi được gán ghép bởi cái Tôi tự ngã đã và đang có trong mỗi bản thân) được đánh đồng một cách mù quáng. Làm gì có thứ hạnh phúc được xây dựng trên bất hạnh của kẻ khác?



Tớ có lẽ hơi mê tín mà nghĩ rằng người ta ai cũng muốn tốt cả - chỉ có sự mê muội làm người ta thành ra khác nhau. Cũng như rằng chúng sinh ai cũng bình đẳng trước sự mê muội, trước U Minh cả.



Chuyện có thể sẽ hơi lan man. Tớ cố gắng gói gọn lại vì khuya rồi. Rằng tớ thấy cái quan niệm về bản quyền, bản nguyên của các bạn Tây tuy nó đúng, nó hay nhưng với tớ nó cứ sao sao ấy...Khoan khoan các bạn hiền đừng bỉ tớ vội. Hượm để tớ nói nốt đã. Rốt cuộc thì sống để nhìn thấy cái gì? Nếu có điều gì tâm đắc thì có thể hoặc vui tương tri với bằng hữu, hoặc chia xẻ với người, nhược bằng không gặp ai thì cũng có thể tự yên vui. Ghét cái Ác cái Sai nhưng đâu ghét được kẻ mê muội? Bẩm sinh con người có sự lân mẫn. Một cách tâm lý mà nói, tớ nghiệm rằng một khi đã dồn kẻ khác vào chỗ tự ái, nhục nhã thì đừng hòng mong cuộc tương ngộ nào nữa. Vì một mục đích cuối cùng thì việc bỉ kẻ khác là một cái gì đó nông nổi, hời hợt và đáng thương hại. Rồi lại tạo nghiệp trùng trùng.



Năm xưa tớ có lần đọc thấy có bạn văn bạn ấy cạnh việc TCS dùng vài câu thơ của BG mà không có lấy một lời. Tớ giận bạn ấy lắm. Bạn ấy cũng bô lô ba la trong văn giới mà lại nhầm lẫn tai hại vậy. Cả hai con người ấy vốn cốt lấy sống làm thể nghiệm. Lấy tương tri, tương giao làm vui sống. Vậy mà bạn ấy không hiểu. Tớ ghét việc phê phê bình bình cực! Tớ chỉ thích xướng hoạ. Nếu bạn muốn bình một bài thơ - hãy làm một bài thơ. Hoặc một việc gì thơ như thế.



Lỡ từ lạc bước bước ra
Bước đi đi mãi đi là đi luôn..

(BG)






Trong "Góp nhặt cát đá" cũng có mẩu chuyện này "hay": Một nhạc công biểu diễn một bản nhạc. Người kia nghe xong bèn hỏi: "Rằng hay thì thật là hay. Nhưng xin ngài hãy giảng giải thêm". Người nhạc công lại chơi lại một lần nữa và dang tay ra "Vậy đấy".




Trên là nói chuyện tương tri ở đời, trong cõi người_ta. Còn như không được như thế thì còn nói làm gì! Còn tranh giành hơn thua làm gì? Tớ đồ rằng nguyên lai khởi ra từ chỗ người ta vốn coi rằng tác giả và tác phẩm là hai thứ có thể tách rời nhau được. Quả vậy. Nhưng là với người khác!!! Còn như với chính mình, nếu bạn tách nó ra thì bạn vĩnh viễn mất đi SUỐI NGUỒN SƠ THUỶ. Nghệ thuật, với tớ, luôn luôn phải là BIỂU HIỆN của tinh thần nội tâm của chính NGƯỜI ĐÓ. Sai 1 ly đi vạn dặm. Trong mê trong muội, tạo tác ra một thứ mà mình cũng không tự thức được - thì ích gì? Nó khác gì với vạn chủng trong U GIỚI đâu? Nó đã chia lìa rồi! Các bạn nghệ sỹ thường rất tự hào trong cái U GIỚI của mình như vậy.
-----------------

- Con đường hợp nhất bằng hoạt động sáng tạo.

(E.F)

+ Kẻ sáng tạo hợp nhất mình với chất liệu đại diện cho thế giới bên ngoài

+ Chỉ áp dụng cho việc sản xuất – (trong đó) tôi thiết kế, thi hành, nhìn kết quả công việc của mình.

> Cái nhất tính được tựu thành trong công việc sản xuất không phải là liên vị / cái nhất tính tựu thành trong hỗn hợp say thì tạm thời / nhất tính được tựu thành bởi phù hợp thì chỉ là nhất tính giả tạo (vì chỉ liên quan đến tâm).

--------------------









Nếu Triệu Châu mà thu phí cái chữ "VÔ" của ông thì hẳn đã giàu bộn - mà cũng không có chỗ cho chư sư đời sau mở miệng nói "MỖI LẦN ĐƯA RA MỘT LẦN MỚI" nữa. Thiệt tình!